Παλινωδίες στο μέτωπο της ιθαγένειας

Του Παναγιώτη Τσιάλα

Την πλέον αναχρονιστική πολιτική απόδοσης ιθαγένειας και συμμετοχής των μεταναστών στο δημόσιο βίο της χώρας διαθέτει αυτή τη στιγμή η Ελλάδα μεταξύ των 27 κρατών μελών της Ε.Ε. σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Δείκτη Ένταξης Μεταναστών, τον οποίον διαμόρφωσε πριν μερικά χρόνια ο αρμόδιος Ευρωπαίος Επίτροπος Φ.Φρατίνι (η Ελλάδα είναι ουραγός μαζί με τις Τσεχία, Πολωνία, Λεττονία). Όχι μόνο δεν διαθέτει η χώρα μας καμία ειδική ρύθμιση για τους μετανάστες της 2^ης γενιάς, αλλά και αποφεύγει απροκάλυπτα να μεριμνήσει ουσιωδώς για την απόδοση ιθαγένειας στους μετανάστες 1^ης γενιάς και τους πρόσφυγες αδιαφορώντας συγχρόνως και για την χορήγηση του δικαιώματος εκλέγειν και εκλέγεσθαι στους αλλοδαπούς που διαμένουν επί μακρόν στη χώρα μας.

Το ζήτημα ανακινήθηκε τους τελευταίους μήνες με αφορμή το σχέδιο νόμου που έδωσε προς διαβούλευση η κυβέρνηση λίγες ημέρες μετά τα Χριστούγεννα. Μολονότι το νομοσχέδιο διαμορφώνει μία πιο ανθρώπινη κατάσταση για τους μετανάστες σε σχέση με τα σημερινά, εν τούτοις παρουσιάζει ένα σημαντικότατο έλλειμμα ουσιαστικής φροντίδας και μέριμνας προς αυτούς τους ανθρώπους, πόσω μάλλον που υπό την πίεση συντηρητικών κύκλων το αρχικό σχέδιο τροποποιήθηκε επί τα χείρω, με συνέπεια να καθίσταται ακόμα πιο δύσκολη η κτήση της ελληνικής ιθαγένεια.

Ειδικότερα, αλγεινή εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι η τέλεση εγκλημάτων ελάχιστης απαξίας ή και πολιτικού χαρακτήρα, όπως είναι η ψευδής βεβαίωση ή η εξασφάλιση καταλύματος σε μετανάστη που στερείται τίτλο παραμονής, ή η αντίσταση κατά της αρχής αποτελούν απαράγραπτα κωλύματα για την πολιτογράφηση. Ο παραλογισμός του μέτρου γίνεται ευκολότερα κατανοητός αν ακολουθήσουμε την αντίστροφη πορεία. Αρκεί δηλαδή να φανταστούμε πόσο παράλογο θα φαινόταν σε όλους εμάς να χάνει κάποιος Έλληνας την ελληνική ιθαγένεια, επειδή τέλεσε αντίσταση κατά της αρχής ή έδωσε μια ψευδή βεβαίωση!

Εξάλλου, είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί θα πρέπει εκείνος που υποβάλλει αίτηση πολιτογράφησης να καταβάλει συγχρόνως και το ιλιγγιώδες ποσό των 700 ευρώ (εκτός φυσικά αν είναι κάτοχος ιθαγένειας της Ε.Ε., οπότε πληρώνει μόνο 200 ευρώ!). Σαν να μην έφτανε δηλαδή η δράση κυκλωμάτων επιτηδείων που αρμέγουν καθημερινά τους μετανάστες, έρχεται να προστεθεί σε αυτούς και η ελληνική διοίκηση, η οποία δεν εξετάζει καμία αίτηση για παροχή ιθαγένειας αν δεν εισπράξει προηγουμένως τα 700 ευρώ. Να λοιπόν άλλος ένας καλός τρόπος να ακυρώσεις εν τοις πράγμασι τη δυνατότητα χορήγησης της ιθαγένειας, που δήθεν εξαγγέλλεις. Κλασικά πράγματα: τυρί και φάκα.

Ανάλογα ερωτήματα εγείρει και η εμμονή της κυβέρνησης στη χορήγηση λειψών πολιτικών δικαιωμάτων στους αλλοδαπούς, η οποία προδίδει την αδυναμία της να απεγκλωβιστεί από το εθνικιστικό λογοπλαίσιο της Δεξιάς που κατασκευάζει και στηρίζει θηριώδεις εθνικούς μύθους. Έτσι λοιπόν, ο αλλοδαπός που διαμένει επί σειρά ετών στην Ελλάδα δεν μπορεί να εκλεγεί ποτέ δήμαρχος αλλά το πολύ δημοτικός σύμβουλος! Παραδείγματος χάριν είναι μεν κατάλληλος για δημοτικός σύμβουλος του δήμου Αθηναίων, όχι όμως και για Δήμαρχος του δήμου Οιχαλίας (εκτός φυσικά αν είναι Βούλγαρος ή Ρουμάνος, ήτοι κοινοτικός, οπότε το πράγμα μπορεί να έχει αλλιώς)!

Και θα μπορούσαμε να προσάψουμε πολλά ακόμα στο επίμαχο νομοσχέδιο αλλά κάτι τέτοιο θα απαιτούσε πολύ χώρο, οπότε θα κλείσουμε με τούτο. Διαβάζοντας κανείς τις νέες τροποποιημένες διατάξεις, αισθάνεται έντονα την παρουσία του φαντάσματος του εθνικισμού να περιφέρεται από άρθρο σε άρθρο, ζωντανό και ένυλο. Δεν είναι τόσο η ρητή απαίτηση για γνώση της Ελληνικής γλώσσας, η οποία αναφέρεται ως αναγκαία προϋπόθεση πολιτογράφησης (η απαίτηση αυτή σε ένα λογικό βαθμό μπορεί να θεωρηθεί δικαιολογημένη). Αυτό που κυρίως ενοχλεί και προβληματίζει είναι ότι απαιτείται ιδιαιτέρως η εξοικείωση με την ελληνική ιστορία και τον ελληνικό πολιτισμό, ενώ λίγο πιο κάτω διατρανώνεται πως δυνατότητα συμμετοχής στην πολιτική ζωή της χώρας έχει εκείνος ο υποψήφιος, ο οποίος έχει «βασική γνώση της ελληνικής ιστορίας, ιδίως της σύγχρονης»! Περιττό να αναφέρουμε ποιος ακραίος πολιτικός χώρος απαίτησε την προσθήκη παρόμοιων προϋποθέσεων, για να λάβει -πάντως- την επίνευση του αρμόδιου Υπουργού του ΠΑΣΟΚ. Αλίμονο αν ζητούμε τέτοιου είδους πιστοποιητικά ελληνικότητας, για να χορηγήσουμε στοιχειώδη δικαιώματα σε έναν άνθρωπο που έχει μεταφέρει τις βιοτικές του σχέσεις στη χώρα μας. Στόχος δεν πρέπει να είναι η αφομοίωση και απορρόφηση των μεταναστών εν είδει «χώνεψης», αλλά η διευκόλυνση της ομαλής ένταξής τους στην ελληνική κοινωνία.

Ασφαλώς, δεν έχουμε καμία διάθεση να ασχοληθούμε εδώ με τις καταστροφολογικές προφητείες και τις συνωμοσιολογικές κοινοτοπίες περί αλλοίωσης της εθνικής ταυτότητας, οι οποίες προέρχονται από τον εγχώριο υπερπατριωτισμό του ΛΑΟΣ -κυρίως- αλλά και της ΝΔ. Την επικίνδυνη και ρατσιστική αυτή δουλειά την αφήνουμε πρόθυμα στα φλύαρα ιστολόγια των εξ επαγγέλματος ανησυχούντων περί τα εθνικά και σε ορισμένους μισαλλόδοξους εκκλησιαστικούς κύκλους.

Εκείνο, όμως, που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο είναι ο πέρα γα πέρα προβληματικός τρόπος οργάνωσης του δημοσίου διαλόγου γύρω από το συγκεκριμένο θέμα. Η κυβέρνηση δεν υπερασπίστηκε ούτε καν τις ορθές πτυχές του δικού της σχεδίου νόμου. Αντί να ενσωματώσει τις πιο προοδευτικές προτάσεις που ακούστηκαν από το χώρο της αριστεράς, προέβη σε μείζονες (σε συμβολικό τουλάχιστον επίπεδο) πολιτικές υποχωρήσεις έναντι του ΛΑΟΣ και της ΝΔ, αναζητώντας άνευ λόγου κάποιου είδους συναίνεση προερχόμενη από τις πνευματικές στέπες της (άκρο)Δεξιάς. Λες και υπήρχε ποτέ περίπτωση οι συγκεκριμένοι χώροι να πουν το μεγάλο ΝΑΙ στο νομοσχέδιο επειδή μπήκαν οι τροποποιήσεις! Ως γνωστόν, η πρωταρχική νομιμοφροσύνη προς το έθνος, την οποία πρεσβεύουν αυτοί οι δύο χώροι, δύσκολα συμβιβάζεται με την ηθική των οικουμενικών αξιών, όπως απαιτούν τα δικαιώματα του ανθρώπου και ο σεβασμός της ετερότητας και της διαφοράς. Κι όμως η τελική παλινδρόμηση της κυβέρνησης δικαίωσε τις δεξιές κορώνες, οι οποίες διεκδικούσαν ένα όσο το δυνατόν πιο απάνθρωπο καθεστώς για τους εδώ μετανάστες, προς παραδειγματισμό όλων των εκτός Ελλάδας ξένων, που δήθεν το πήραν ήδη απόφαση και καταφθάνουν στη χώρα μας στιφηδόν και στιχηδόν. Κάποιος θα πρέπει επιτέλους να εξηγήσει στα συντηρητικά κόμματα ότι το να καθιστά κανείς όσους ήδη ζουν εδώ ζωντανά αντικίνητρα ή αναχωματικούς σάκους καθηλώνοντάς τους ες αεί στο κοινωνικό περιθώριο της επισφάλειας είναι η επιτομή της αποκτήνωσης και η πιο μεγάλη υποχώρηση από τη θεμελιώδη δέσμευση της δημοκρατίας μας να σέβεται την αξία του ανθρώπου.

Από εκεί και πέρα, το σχέδιο νόμου περιέχει πράγματι ορισμένες αξιόλογες τομές, που δεν περνούν απαρατήρητες. Οι τέσσερις πιο σημαντικές είναι:

1. Από το δίκαιο του αίματος περνάμε στο δίκαιο του εδάφους, δηλαδή μπορεί κάποιος που γεννήθηκε στην Ελλάδα, να αποκτήσει την ελληνική ιθαγένεια χωρίς απαραίτητα να είναι Έλληνας κάποιος απ' τους γονείς του. Έτσι, για πρώτη φορά η ελληνική ιθαγένεια θα σημαίνει προεχόντως κοινότητα τόπου διαβίωσης και όχι κοινότητα αίματος.

2. Πλέον, όταν απορρίπτεται το αίτημα του μετανάστη για πολιτογράφηση, η άρνηση πρέπει να είναι αιτιολογημένη (στην Ελλάδα τώρα το ανακαλύψαμε!). Μέχρι στιγμής η γραφειοκρατία μπορούσε να λέει σε όλους του αιτούντες όχι, χωρίς να δίνει τις απαραίτητες εξηγήσεις (και χωρίς φυσικά να επιστρέφει τα υπέρογκα παράβολα που μέχρι πρότινος ήταν περίπου διπλάσια).

3. Χορηγείται το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι, έστω κουτσουρεμένο.

4. Θεσπίζονται για πρώτη φορά χρονοδιαγράμματα για την απάντηση στις αιτήσεις. Μέχρι πρότινος οι αλλοδαποί έγραφαν τέσσερις και πέντε αιτήσεις πριν λάβουν τελικώς κάποια αναιτιολόγητη απάντηση (συνήθως απορριπτική), αφού δεν υπήρχε επί της ουσίας χρονική δέσμευση της διοίκησης να απαντήσει.

Ακόμα και ως προς αυτά τα στοιχειώδη και πασιφανή προτερήματα του νομοσχεδίου, απουσίασε εντελώς, η όποια κινητικότητα της κυβέρνησης να τα μεταδώσει στον κόσμο. Και ενώ ο χώρος της αριστεράς έδωσε φανερούς αγώνες για την υπεράσπισή τους μέσα από αντιρατσιστικές πορείες διαμαρτυρίας και άλλες εκδηλώσεις συμπαράστασης και ενημέρωσης, από τον κυβερνητικό χώρο δεν υπήρξαν ανάλογες προσπάθειες παρά μόνο ένας πρωτοφανής πασιφισμός και υποχωρητισμός. Δυστυχώς, το κυβερνών κόμμα μάλλον έσπευσε να ικανοποιήσει τις υποβολιμαίες φωνές των «φιλήσυχων πολιτών» του opengov παρά επεδίωξε να πείσει για την ορθότητά των προτεινόμενων μέτρων. Ούτε ένα κυβερνητικό φυλλάδιο με εκλαϊκευμένη ανάλυση του νομοσχεδίου δεν διακινήθηκε. Ούτε μια συζήτηση στην κρατική τηλεόραση δεν οργανώθηκε. Ούτε μια εκδήλωση ή παρέμβαση δεν πραγματοποιήθηκε. Πραγματικά, αξιοπρόσεκτη η τόσο εφεκτική στάση της κυβερνήσεως, ιδίως αν τη συγκρίνει κανείς με την υπερκινητικότητα και τη ζέση που επιδεικνύει όλον αυτό τον καιρό για να πείσει τον κόσμο για την αναγκαιότητα των οικονομικών της μέτρων.

Και κάτι ακόμα. Πριν σπεύσουμε να αναθεματίσουμε το αυριανό θεσμικό καθεστώς καλό θα ήταν να θυμόμαστε ότι «για αυτούς τους ανθρώπους, με το σημερινό καθεστώς, όσα χρόνια κι αν περάσουν δουλεύοντας, κινδυνεύουν ανά πάσα στιγμή να χάσουν την άδειά τους για τον ένα ή τον άλλο τυπικό λόγο, μεταπίπτοντας στην κατάσταση απόλυτου κοινωνικού αποκλεισμού που αντιμετωπίζει ένας αλλοδαπός που μόλις χθες εισήλθε στη χώρα. Ακόμη χειρότερα, τα παιδιά τους μεγαλώνουν με την αγωνία ότι η ενηλικίωσή τους, θα σημάνει ενδεχομένως το πέρασμά τους στην παρανομία. Πολλές χιλιάδες από αυτούς ζουν ανάμεσά μας και εργάζονται κανονικά για δέκα και περισσότερα χρόνια, έχουν κάνει οικογένεια εδώ, έχουν αποκτήσει στέγη και περιουσία, ανταποκρίνονται ως επί το πλείστον με τυπικότητα στις φορολογικές και ασφαλιστικές τους υποχρεώσεις και στέλνουν τα παιδιά τους στο ελληνικό σχολείο μαρτυρώντας έτσι το ολοένα και βαθύτερο ρίζωμά τους στην Ελλάδα. Η απουσία ελπίδας για ένα καλύτερο αύριο, μοιραία τους περιχαρακώνει σε άκαμπτες και εν δυνάμει επικίνδυνες αντιδράσεις. Ακόμη χειρότερα, η έλλειψη ελπίδας αφήνει στα παιδιά τους ένα κενό, που είναι θέμα χρόνου πότε θα το γεμίσει η πικρία και η οργή για αυτούς που τους στέρησαν την ελπίδα. Για πόσο άραγε θα στερούμε από τους ανθρώπους αυτούς τη δυνατότητα να έχουν λόγο στις αποφάσεις που παίρνουμε και τους αφορούν. Για πόσο ακόμη καιρό θα κρατάμε σε απόσταση τα παιδιά τους, που γεννήθηκαν και μεγαλώνουν μέσα στο ελληνικό σχολείο, με μόνες προοπτικές το κοινωνικό περιθώριο ή την επιστροφή σε έναν τόπο που θα τους είναι πια ξένος;» Οι έλληνες εθιστήκαμε να μιλάμε για εργατικά χέρια. Καιρός να θυμηθούμε ότι χέρια από μόνα τους δεν υπάρχουν - τα χέρια συνεπάγονται κεφάλια, οικογένειες, θρησκευτικά πιστεύω, εργατικά και πολιτικά δικαιώματα.

Ατενίζοντας το μέλλον

Του Δώρου Γεωργίου

Είναι πλέον φανερό ότι η Ελλάδα θα ζήσει το πιο σκληρό κύμα αντιλαϊκών μέτρων της πρόσφατης ιστορίας της. Η δημοσιονομική κρίση αποτελεί απλώς πρόσχημα για να περάσουν μεταρρυθμίσεις που σχεδιάζονταν από καιρό αλλά που δεν μπορούσαν να εφαρμοστούν λόγω του φόβου των τεράστιων αντιδράσεων. Τώρα όμως οι μηχανισμοί της προπαγάνδας έχουν λειτουργήσει πολύ καλά και έτσι η κυβέρνηση θα μπορέσει να εκμεταλλευθεί το μούδιασμα του λαού, το φόβο του και τη γενικευμένη του ανασφάλεια για να αναδιανείμει βίαια το εισόδημα εις όφελος των λίγων.

Είναι κάτι παραπάνω από βέβαιο ότι ο λαός δεν πρόκειται να αντιδράσει δυναμικά παρόλο που τα μέτρα προοιωνίζονται ιδιαιτέρως επαχθή. Αυτό οφείλεται στη σαρωτική προπαγάνδα των τελευταίων μηνών που έπεισαν τους Έλληνες ότι το κρίσιμο της κατάστασης απαιτεί θυσίες από όλους και μάλιστα από όλους ανεξαιρέτως είτε αυτοί ωφελήθηκαν από την τρελή οικονομική ανάπτυξη της τελευταίας δεκαπενταετίας είτε όχι. Οι Έλληνες πείστηκαν πως η Ελλάδα θα χρεοκοπήσει αν δεν παρθούν δύσκολες αποφάσεις, από αυτές για τις οποίες συνήθως λέγεται ότι έχουν σημαντικό πολιτικό κόστος.

Η συναίνεση αυτή, που αποσπάστηκε δόλια και ύπουλα, δε θα είναι παρά βραχυπρόθεσμη. Μεσοπρόθεσμα αναμένονται βαθιές αλλαγές στο ελληνικό πολιτικό σύστημα, αλλαγές που ήδη κυοφορούνται και είναι ορατές για όποιον επιλέγει να παρατηρεί προσεκτικά τις εξελίξεις. Νέες, οριζόντιες, διαχωριστικές γραμμές κάνουν την εμφάνισή τους, διαχωριστικές γραμμές που προϋπήρχαν, δεν είχαν καταφέρει όμως ως τώρα να γίνουν κυρίαρχες.

Δύο είναι οι βασικές αναλύσεις που το τελευταίο τρίμηνο έκαναν την εμφάνισή τους. Η πρώτη συντηρητική αντίληψη ήταν αυτή που υπαγορεύει την άμεση και χωρίς όρους υπακοή της Ελλάδας στα κελεύσματα για σκληρά μέτρα. Φορείς τέτοιων απόψεων βρίσκονται σε όλους τους πολιτικούς χώρους, από το ακροδεξιό ΛΑΟΣ μέχρι και το ΣΥΡΙΖΑ. Γι' αυτούς, το πρόβλημα είναι απλώς δημοσιονομικό και η ευθύνη για ό,τι συνέβη ανήκει αποκλειστικά στις ελληνικές κυβερνήσεις αλλά όχι μόνο σε αυτές. Ανήκει και στον ίδιο το λαό, τον οποίο θεωρούν βολεμένο και επιρρεπή σε συντεχνιακές λογικές και οπισθοδρομικές αντιλήψεις. Είναι αυτοί που εχθρεύονται σχεδόν πάντοτε τους κοινωνικούς αγώνες και αποκαλούν συλλήβδην κάθε φιλολαϊκή πολιτική θέση λαϊκίστικη. Γι' αυτό και η άποψη αυτή θεωρεί δίκαιο να τιμωρηθεί ο λαός για αυτό του το παράπτωμα.

Η άλλη άποψη, η οποία πρόσκαιρα φάνηκε να υιοθετείται και από την ίδια την κυβέρνηση, σε μια μετριοπαθή της εκδοχή προφανώς, εντοπίζει τη ρίζα του προβλήματος στις δομικές δυσλειτουργίες τόσο της Ελλάδας όσο και της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά την άποψη αυτή, η λύση δεν πρέπει να είναι άμεσα και σκληρά μέτρα, αλλά βαθιές μεταρρυθμίσεις στον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό όσο και στο σύστημα της ΟΝΕ. Υπήρξαν διάφορες και αντιφατικές εκδοχές αυτής της άποψης, όπως το δεξιάς προέλευσης λαϊκίστικο αντιγερμανικό μένος των τελευταίων ημερών, τα σενάρια συνωμοσίας αλλά και η κριτική στην έλλειψη αλληλεγγύης μεταξύ των μελών της Ευρωζώνης και η συνειδητοποίηση της ανάγκης για βάθεμα της ενοποίησης.

Είναι λογικό να προβλέψει κανείς, ότι μόλις ξεπεραστεί το αρχικό μούδιασμα και μόλις τα μέτρα αυτά γίνουν αισθητά στις τσέπες των πολιτών, οι τελευταίοι θα αναζητήσουν απαντήσεις και κυρίως ερμηνευτικά σχήματα για τα γεγονότα των τελευταίων μηνών. Θα θελήσουν να εξηγήσουν πώς μια νέα κυβέρνηση που κατηγορούσε την προηγούμενη για τις αντιλαϊκές της θέσεις έφτασε να υλοποιήσει πολιτικές πολύ πιο συντηρητικές και αντιλαϊκές. Θα αναρωτηθούν αν οι θυσίες που έκαναν έπιασαν τόπο ή αν υπήρχε και άλλη, ηπιότερη και αποτελεσματικότερη διέξοδος. Θα προβληματιστούν για το αν η συμμετοχή της Ελλάδας στην ΟΝΕ είναι επωφελής γι' αυτούς ή επιζήμια.


Το σίγουρο είναι πως όταν υπάρχουν ερωτήσεις, υπάρχουν και απαντήσεις. Και τότε θα είναι πολλοί αυτοί που θα σπεύσουν να δώσουν απαντήσεις. Και τότε είναι που το σύστημα θα νιώσει κραδασμούς, πιθανόν πολύ ισχυρούς. Τότε θα υπάρξουν πραγματικά πολύ σφοδρές κοινωνικές αντιδράσεις και βαθιές ρήξεις. Ίσως τότε να βιώσουμε μια αναδιάταξη των πολιτικών δυνάμεων του τόπου, βασισμένη στις παραπάνω διαιρέσεις αλλά και σε άλλες που ακόμα δεν έχουν κάνει την εμφάνισή τους. Μια τέτοια ανησυχία εξέφρασε και ο Αλέξης Παπαχελάς στις 28/02 στην Καθημερινή προειδοποιώντας πως είναι πιθανή μια μελλοντική συμπόρευση του «παλαιού» ΠΑΣΟΚ με την Αριστερά. Ούτε είναι τυχαίες οι εξελίξεις στην Νέα Δημοκρατία μετά την άνοδο του Αντώνη Σαμαρά στην προεδρία του κόμματος.

Δεν είναι όμως μόνο το ελληνικό σύστημα που θα κληθεί να δώσει απαντήσεις. Το ίδιο ισχύει και για την Ευρωζώνη. Είναι αναμφίβολο ότι αργά ή γρήγορα οι ηγετικές ελίτ των μεγάλων ευρωπαϊκών κρατών θα συνειδητοποιήσουν ότι το σύστημα όπως λειτουργεί ως σήμερα δημιουργεί ανισορροπίες εις βάρος των περιφερειακών και πιο αδύναμων οικονομιών. Κυρίως όμως θα συνειδητοποιήσουν ότι οι οικονομίες των κρατών - μελών είναι πια τόσο αλληλεξαρτημένες που το πρόβλημα μιας χώρας δεν είναι αποκλειστικά δικό της αλλά όλων.

Είναι όμως και η αρχιτεκτονική του διεθνούς συστήματος προβληματική, κάτι που όλο και περισσότεροι αντιλαμβάνονται. Ο δεξιός πρόεδρος της Γαλλίας Σαρκοζί είπε πως δεν είναι δυνατόν η οικονομική πολιτική μιας χώρας να υπαγορεύεται από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης. Το ίδιο ισχύει και για τη διεθνή αγορά ασφαλίστρων ομολόγων ή για τα swaps, λέξεις και όροι μέχρι σήμερα άγνωστοι, που όμως αποκαλύπτουν πόσο επικίνδυνη είναι η αυτονόμηση της αγοράς από την κοινωνία και την πολιτική. Είναι βέβαιο πως μεσοπρόθεσμα θα επανεξεταστεί η σχέση αγοράς και κοινωνίας.

Επιστρέφοντας στα καθ' ημάς, πρέπει να επενδύσουμε σ' αυτή την ξαφνική έκρηξη παραγωγής πολιτικής, σε αυτή την επαναφορά της διαπάλης των ιδεών στο επίκεντρο του πολιτικού παιχνιδιού. Πρέπει να επενδύσουμε σε αυτόν τον ισχυρό κλονισμό των βεβαιοτήτων και να αλλάξουμε τα πάντα, σε βάθος, χωρίς οίκτο για το παρελθόν. Η κρίση αυτή, τόσο η διεθνής όσο και η πιο πρόσφατη ελληνική, θα αποτελέσουν την ταφόπλακα του κόσμου όπως τον ξέραμε μέχρι σήμερα. Και αυτό δεν είναι κακό. Μπορεί να είναι και καλό.

Ραγδαίες εξελίξεις

Του Παναγιώτη Τσιάλα

Οι πιο παρατηρητικοί θα έχετε ίσως προσέξει ότι στις προθήκες των dvd-άδικων έχουν εσχάτως τρυπώσει λαθραία και ορισμένοι τίτλοι blue ray discs (η συντομογραφία είναι BDs, όπως λέμε DVDs). Είναι τα λεγόμενα «μπλε δισκάκια» που μπορούν να μας προσφέρουν ό, τι ακριβώς και τα γνωστά dvd, πλην όμως χαρίζοντάς μας πολύ μεγαλύτερη ποιότητα εικόνας και ήχου. Ένα τέτοιο BD, λοιπόν, πήγα να ψάξω και εγώ στο παρακείμενο dvd-άδικο. Πανέτοιμος, να βιώσω την νέα εμπειρία της απόλυτα ευκρινούς εικόνας και του κρυστάλλινου ήχου περιεργαζόμουν λαίμαργα τους λιγοστούς προσφερόμενους τίτλους προτού κάνω την τελική μου επιλογή. Τη στιγμή εκείνη γλίστρησε αθόρυβα στο εσωτερικό του καταστήματος μία ηλικιωμένη κυρία, η οποία χωρίς καθυστέρηση τράβηξε κατ' ευθείαν προς τον 25-άρη υπάλληλο του μαγαζιού. Προσηλωμένος στην χάραξη της επιλογής μου δεν στράφηκα ούτε στιγμή να την κοιτάξω, παρά ταύτα έγινα άθελά μου ωτακουστής μιας λίαν ενδιαφέρουσας στιχομυθίας:

«Καλό μου παιδί, μπορείς σε παρακαλώ να μου δώσεις την κασέτα με τις γέφυρες του Μάντισον;» ρώτησε σε ζωηρό τόνο η κυρία.

«Εμμμ, δεν ξέρω. Νομίζω πως δεν το έχουμε σε βιντεοκασέτα. Σε dvd αν θέλετε;», αντιπρότεινε ευγενικά ο υπάλληλος.

«Είστε βέβαιος ότι δεν το έχετε; Πρόκειται για καινούρια ταινία.», επέμεινε πεισματικά εκείνη.

«Δυστυχώς δεν το έχουμε σε βιντεοκασέτα.»

« Τότε τι έχετε σε βιντεοκασέτα από πιο καινούριες ταινίες;», συνέχισε απτόητη.

«Φοβάμαι πως δεν έχουμε καθόλου καινούριες ταινίες σε βιντεοκασέτες, αλλά μόνο σε dvd. Και νομίζω ότι το ίδιο συμβαίνει και στα περισσότερα καταστήματα ταινιών σήμερα», της ξεκαθάρισε ο νεαρός άνδρας. Φάνηκε όμως πως το είπε κάπως απότομα και η κυρία ξέσπασε.

«Μα είναι δυνατόν να μου λέτε ότι δεν έχετε βιντεοκασέτες; Και ΟΛΟΣ αυτός ο κόσμος που έχει βίντεο τί θα απογίνουμε;;;», είπε γεμάτη απόγνωση και με μιαν απορία που δύσκολα κρυβόταν.

«Το καταλαβαίνω ότι ίσως σας φαίνεται λίγο δύσκολο να το πιστέψετε», της αντιγύρισε ο υπάλληλος όσο πιο ευγενικά μπορούσε, «αλλά μπορώ να σας πω με αρκετή δόση σιγουριάς ότι πλέον σχεδόν κανένας δεν έχει βίντεο. Οι πιο πολλοί έχουν dvd.».

Η κυρία έφυγε απογοητευμένη, μάλλον χωρίς να έχει πειστεί από τις διαβεβαιώσεις του υπαλλήλου. Ποιος ξέρει σε πόσα dvd-άδικα θα δοκίμασε την τύχη της μέχρι να πειστεί.

Ομολογώ ότι καθ' όλη τη διάρκεια του διαλόγου χαμογελούσα παρακολουθώντας τον υπάλληλο να προσπαθεί να εξηγήσει στην ηλικιωμένη κυρία ότι «βιντεοκασέτες πια ΔΕΝ υπάρχουν!». Και τον άκουγες να της το εξηγεί με τόσο συγκαταβατικό ύφος, όπως ακριβώς ενός ανθρώπου που ανακοινώνει σε κάποιον το θάνατο ενός προσώπου, 15 χρόνια αφότου πέθανε.

Πάντως, πέρα από το γραφικό παράδειγμα, είναι αλήθεια ότι η ταχύτητα των σύγχρονων εξελίξεων μπορεί να αιφνιδιάσει τους πάντες, ακόμα και τους ρέκτες των ηλεκτρονικών τεχνολογιών. Ουδείς γνωρίζει τι τέξεται η επιούσα, αφού οι εξελίξεις τρέχουν σε χρόνους ρεκόρ, διανθίζοντας τη ζωή μας με ένα αίσθημα διαποικιλμένης αβεβαιότητας. Εκεί που νομίζεις ότι όλα είναι σίγουρα έρχονται οι ανατροπές, αλλιώς η ζωή θα ήταν σαν ένα νοσοκομείο καθαρό και αποστειρωμένο.

Σε μακρο-αναλυτικό επίπεδο, τα συμπεράσματα που προκύπτουν από μια σύγκριση του χτες με το σήμερα μπορούν να μας εκπλήξουν σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό. Μια τέτοια ανάλυση παρουσίασε σχετικά πρόσφατα η εταιρεία SONY σε συνέντευξη τύπου που παραχώρησε, προκαλώντας το δικαιολογημένο ενδιαφέρον του ακροατηρίου για τα παγκόσμια τεχνολογικά δεδομένα που διαρκώς ανατρέπονται. Από τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν ξεχωρίζω τα ακόλουθα:

1. Το 25% των Ινδών με ανώτερο IQ ξεπερνά τον συνολικό πληθυσμό των ΗΠΑ. Μεταφράζοντας αυτό το στοιχείο θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι η Ινδία έχει αυτή τη στιγμή περισσότερους αριστούχους μαθητές απ' ό, τι οι ΗΠΑ έχουν μαθητές!

2. Τα 10 κορυφαία επαγγέλματα του 2010 δεν υπήρχαν καν το 2004! Συμπέρασμα; Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές η ανθρωπότητα προετοιμάζει τα παιδιά της για επαγγέλματα που δεν υπάρχουν, μέσω της χρησιμοποίησης τεχνολογιών που δεν έχουν ακόμα εφευρεθεί και προς επίλυση προβλημάτων που προς το παρόν αγνοούμε πλήρως ότι συνιστούν προβλήματα!

3. Το 1/8 των προπέρσινων ζυγαριών των ΗΠΑ συναντήθηκαν on-line (εδώ οι εξηγήσεις περιττεύουν).

4. Οι εγγεγραμμένοι στο myspace είναι 200.000.000. Ούτε λίγο ούτε πολύ, αντιλαμβάνεσθε πως, αν το myspace ήταν χώρα, θα ήταν η 5^η μεγαλύτερη στον κόσμο, μεταξύ Ινδονησίας και Βραζιλίας!

5. Οι αναζητήσεις που γίνονται κάθε μήνα στο google αγγίζουν τα 31 δις (ενώ το 2006 ήταν μόλις 2,7 δις). Κατόπιν αυτού, ας μου εξηγήσει κάποιος παρακαλώ: Πριν το google σε ποιόν απηύθυνε ο κόσμος όλες αυτές τις ερωτήσεις του;

6. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η ανάγνωση των New York Times επί μία εβδομάδα προσφέρει στον αναγνώστη περισσότερες πληροφορίες από εκείνες που μπορούσε να αποκτήσει κατά τη διάρκεια μιας ολόκληρης ζωής ένας άνθρωπος του 18^ου αιώνα. Κατά του ίδιους υπολογισμούς, οι αγγλικές λέξεις αγγίζουν πλέον τις 540.000, είναι δηλαδή 5-πλάσιες απ' ό, τι στην εποχή του Σαίξπηρ. Ας σημειωθεί δε ότι πολύ σύντομα η Κίνα θα είναι η πρώτη χώρα σε αγγλόφωνο πληθυσμό!

7. Οι πληροφορίες που εκπέμφθηκαν το 2009 υπερβαίνουν σε όγκο το σύνολο των πληροφοριών που εκπέμφθηκαν τα τελευταία 5.000 χρόνια!

8. Το 2029 κανείς άνθρωπος κάτω των 30 δεν θα ξέρει τι είναι το dvd (αυτό το αφιερώνω με όλη μου την καρδιά στην ηλικιωμένη κυρία που μου έδωσε την αφορμή γι' αυτό το άρθρο).

Οι αριθμοί εντυπωσιάζουν, αποτυπώνοντας με ανάγλυφο τρόπο τις ραγδαίες εξελίξεις μεταξύ του πρόσφατου χθες και του φευγαλέου σήμερα. Θα μπορούσαμε ασφαλώς να παραθέσουμε και άλλα ενδιαφέροντα στοιχεία, μένουμε όμως εδώ. Κλείνοντας, πάντως, σας γνωρίζουμε ότι στα 5 λεπτά που απαιτούνται για την ανάγνωση αυτού του κειμένου: 67 μωρά γεννήθηκαν στις ΗΠΑ, 274 στην Κίνα, 395 στην Ινδία και 694.000 πειρατικές ταινίες κατέβηκαν παράνομα στο internet.

Το μπρέικ έλαβε τέλος...

Του Λεωνίδα Καραδήμου

Ίσως ο τίτλος, αναφερόμενος στη Βουλή, να ακούγεται απαξιωτικός προς τους θεσμούς, ακόμη και κυνικός. Όχι περισσότερο, πάντως, από τη στάση των δύο κομμάτων εξουσίας που λίγο μετά τις εκλογές μάς καλούσαν άπαντες να σοβαρευτούμε εξ αιτίας της κρισιμότητας των περιστάσεων και ρητορικά εμφανίζονταν διατεθιμένα να υπερβούν τους συνήθεις αλληλοσπαραγμούς και να πορευθούν, τουλάχιστον ωσότου κοπάσει η καταιγίδα του διεθνούς Τύπου και των αγορών, με χαμηλούς τόνους και σε κλίμα συναίνεσης.

Για πρώτη φορά υπήρχαν έστω κάποια ψίγματα αξιοπιστίας στη διατύπωση της ουτοπικής για τα πολιτικά ειωθότα της χώρας μας υπόσχεσης της συναίνεσης, καθώς στη μια πλευρά είχαμε τον πρωθυπουργό που είχε μόλις λάβει ισχυρή εντολή από τον ελληνικό λαό για την άσκηση της διακυβέρνησης και στην άλλη τον αρχηγό μιας παράταξης με ακόμη πιο πρόσφατη και εξίσου άμεση την εκλογή του. Για πρώτη φορά, λοιπόν, το στοίχημα δεν έμοιαζε ανέφικτο, η επαγγελία των χαμογελαστών τετ α τετ των δύο μπροστά στον τηλεοπτικό φακό φάνταζε πραγματοποιήσιμη.
Για πολλοστή όμως φορά σ'αυτήν τη χώρα, επιβεβαιώθηκαν όσοι κρατούσαν το μικρότερο καλάθι...

Δεν έχει τόση σημασία η απόδοση ευθυνών, που φυσικά έχει εξελιχθεί στο χιλιοπαιγμένο αγώνα αντισφαίρισης μεταξύ των δύο κομμάτων: η Νέα Δημοκρατία κάνει σερβίς με αφορμή την εξεταστική για την οικονομία, το ΠαΣοΚ επιστρέφει το μπαλάκι με φόντο τα ξένα δημοσιεύματα περί δημιουργικής λογιστικής κατά την είσοδο στο ευρώ (που η Ρηγίλλης πολύ απρόθυμα διέψευσε πως διέρρευσαν από την ίδια, ανεπισήμως δε δεν ήταν και τόσο κατηγορηματική) και έξαφνα ο εκλεγμένος με τη σημαία του κυβερνώντος κόμματος επικεφαλής της ΓΣΕΕ βγαίνει χαμογελαστός από τη συνάντησή του με τον πρόεδρο της ΝΔ ενώ λίγο αργότερα ο υπουργός Οικονομικών δηλώνει δημοσίως πως ορισμένοι στην ΕΕ διψούν για φυλάκιση των υπευθύνων της παραχάραξης.
Και το μπρέικ έλαβε τέλος.

Στην ουσία, η τακτική των δύο μεγάλων κομμάτων κατέρρευσε κατόπιν δημοσιεύματος των New York Times που ήταν αρκετό να στρέψει το ελληνικό πολιτικό σύστημα από τον κοινό αγώνα για την αποκατάσταση της αξιοπιστίας του στις συνήθεις έριδες, με τον εύθραυστο ασκό του Αιόλου που εσώκλειε το λαϊκισμό να τρυπά άμα τη πτώσει μόλις μιας καρφίτσας.
Διότι τη δημιουργική λογιστική χάρις στην οποίαν μπήκαμε στην ευρωζώνη τη γνωρίζαμε λίγο-πολύ οι πάντες, από τότε. Γνωρίζοντας επίσης ότι βάσει της ίδιας δημιουργικής λογιστικής εντάχθηκε στην ευρωζώνη η πλειονότητα των κρατών που την απαρτίζουν, αγνοώντας αν και με ποιους όρους θα μιλούσαμε για ευρωζώνη αν η δημιουργική λογιστική δεν είχε γίνει τότε δεκτή.

Η ελληνική εξαίρεση συνίσταται στη διαιώνηση της πρακτικής και την επέκτασή της σε όλα τα οικονομικά στοιχεία. Δεν έχει άδικο η κυβέρνηση ισχυριζόμενη πως το 2001 δε συνέβη ό,τι και το 2004-2009. Δεν έχει όμως δίκαιο εξ αρχής ζητώντας εξεταστική επιτροπή για έναν πράγματι καταστροφικό, εντούτοις αμιγώς πολιτικό, χειρισμό. Δεν είναι ανάγκη να συσταθεί εξεταστική επιτροπή για να μάθουμε πως τα ελλείματα και τα χρέη κρύβονταν κάτω από το χαλί από πολτιική σκοπιμότητα και με πολιτικές εντολές, το γνωρίζαμε άπαντες και βάσει αυτού κρίναμε μόλις λίγους μήνες πριν ποιος πρωθυπουργός ήταν ο ακατλληλότερος. Ακόμη και όσοι τον υπερψήφισαν, ακόμη και τα ίδια τα πολιτικά στελέχη της Νέας Δημοκρατίας.


Παρ'όλα αυτά για ακόμη μια φορά η ελπίδα της συναίνεσης ενταφιάστηκε και οδηγούμαστε ήδη σε μια δημοσκοπικά προαναγγελθείσα (λόγω της ηγεμονίας του ενός εκ των δύο κομμάτων εξουσίας στην πρόθεση ψήφου) πόλωση. Που δικαιώνει όσους από την πρώτη στιγμή δεν πείστηκαν από τις καλές προθέσεις οι οποίες ξεχάστηκαν αμέσως μόλις στρώθηκε η οδός του λαϊκισμού. Να δούμε κάποιον στη φυλακή οι μεν, λες κι αν ένας τέως ''τσάρος'' της Οικονομίας στερούνταν την ελευθερία του -μικρή λεπτομέρεια φυσικά το ότι τέτοια περίπτωση δεν υπάρχει- τα νούμερα θα διορθώνονταν. Γκρικ σιμίτικς οι δε, μια φράση απλώς απορόπαια που υπερβαίνει τη σφαίρα του λαϊκισμού κι εντάσσεται σε εκείνην της ύβρεως.

Μιλώντας για συναίνεση, προφανώς, οι ηγεσίες των δύο μεγάλων κομμάτων εννοούσαν τη σιωπή και ανοχή ο καθένας του δικού του αντιπάλου. Το χρονικό μιας προαναγγελθείσας σύγκρουσης, δηλαδή. Εάν πραγματικά επιθυμούσαν συναίνεση εξάλλου, δε θα απέρριπταν τόσο άμεσα και κατηγορηματικά τη σύσταση κυβέρνησης εθνικής ενότητας (εκτός και αν θεωρούσαν το παρόν πολιτικό σκηνικό το ωριμότερο της Μεταπολίτευσης...).
Αλλά εθισμένοι (ιδίως ο ένας εκ των δύο) στις προσωποποιημένες αντιπαραθέσεις, τις συσπειρωτικές κόντρες, την ασπρόμαυρη θέαση της πραγματικότητας, τον πολιτικό δηλαδή μανιχαϊσμό, ήταν το πιθανότερο ή έστω ένα ενδεχόμενο σενάριο να επιθυμούν πράγματι τη συναίνεση;

Το δικαίωμα στην άμβλωση

Του Λεωνίδα Καραδήμου

Εκτός των τρεχόντων γεγονότων του δημόσιου βίου του σήμερα, το σημείωμα που διαβάζετε είναι αντίδραση στο νεοπουριτανισμό που εισβάλλει αθόρυβα αλλά όλο και περισσότερο στο Διαδίκτυο, επιχειρώντας να διαστρεβλώσει ακόμη και τις στοιχειώδεις ουμανιστικές αντιλήψεις, να διαμορφώσει συντηρητικές ψευδαισθήσεις και τελικά να περάσει στη δημόσια συζήτηση.

Καμουφλαρισμένος μάλιστα όλο και συχνότερα σε ανθρωπισμό: όπως πρόσφατα ακούσαμε από πολτιικό αρχηγό την εξαγγελία δημιουργίας υπουργείου Οικογένειας στο πλαίσιο υποτίθεται της ισότητας των δύο φύλων (η οποία μόνο μέσω της κρατικής παρέμβασης στα εν οίκω μπορεί να περιφρουρηθεί, υποθέτω), έτσι έχουν προσφάτως εμφανιστεί διαδικτυακά γκρουπ με χαριτωμένες περιγραφές της ενδομήτριας εξέλιξης ενός εμβρύου.

Παρότι οι δημιουργοί τους αποφεύγουν τους επιθετικούς τίτλους (πχ ''έκτρωση ίσον φόνος'') ώστε να μην προκαλέσουν αντιδράσεις, οι άνθρωποι αυτοί ούτε λίγο ούτε πολύ επιχειρούν να διαστείλουν την έννοια της ανθρώπινης ζωής σε τέτοιο βαθμό που το χάπι της επόμενης μέρας θα μοιάζει σε λίγο σύγχρονος Ηρώδης.

Όπως φαίνεται, δεν αρκούν τα επιστημονικά επιχειρήματα της ιατρικής ούτε και τα νομικά ώστε να πείσουν τους κήρυκες της πεπαλαιωμένης ηθικής του φαταλισμού (γιατί τι άλλο είναι η αποδοχή από μια γυναίκα μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης και μιας ανεπιθύμητης μητρότητας;) πως υπό προϋποθέσεις η έκτρωση δεν είναι φόνος αλλά δικαίωμα.
Φυσικά και το ζήτημα είναι αυστηρά προσωπικό, εξαρτώμενο απολύτως από τη βούληση και τις αντιλήψεις κάθε εν δυνάμει μητέρας. Φυσικά και οτιδήποτε κι αν πει ο καθένας, πάντοτε θα υπάρχουν γυναίκες που θα είναι βέβαιες ή θα διστάζουν, γυναίκες που θα δρουν αυτόνομα ή θα επηρεάζονται από τις γνώμες των γύρω τους.

Εξίσου φυσικά, όμως, και απολύτως ανεξάρτητα του τι πιστεύει ο καθένας μας, πάντοτε θα υπάρχουν και αμβλώσεις. Ακόμη κι αν κριθούν αντισυνταγματικές ή απαγορευθούν από εγκύκλιο κάποιου μέλλοντος θεσμού για την ''προστασία της μητρότητας'' ή με νόμο της Βουλής που δε θα θεωρηθεί πως παραβιάζει ανθρώπινα δικαιώματα, όπως υπήρχαν και πολύ πριν τη νομιμοποίησή τους άλλωστε. Απλώς θα γίνονται παράνομα, σε συνθήκες μη ελεγχόμενες και από επιστήμονες αμφιβόλου επάρκειας. Ακόμη και να κυριαρχούσε η αντίληψη του συνθήματος ''έκτρωση ίσον φόνος'', το μόνο που θα πετύχαινε θα ήταν πραγματικοί φόνοι γυναικών που θα επέλεγαν τη λύση της άμβλωσης κρυφά και παράνομα.

Ευτυχώς δε ζουμε στη Ρουμανία του Τσαουσέσκου, ούτε σε κάποια κυβερνώμενη από φονταμενταλιστές θεοκρατία οπότε το ενδεχόμενο αποκλείεται. Σωπαίνοντας, όμως, διαιωνίζουμε κι ενθαρρύνουμε το νεοπουριτανισμό που συχνά οδηγεί σε δεκάδες γεννήσεις από γυναίκες που δεν το επιθυμούν, με τις δυσκολίες και τις αμφιβολίες να μεταδίδονται συχνα στα παιδιά. Ή στην ηθική κατακραυγή από μια συντηρητική μερίδα της κοινωνίας γυναικών που ελεύθερα επέλεξαν να κάνουν χρήση του αυτονόητου ανθρώπινου δικαιώματος της διαχείρισης του σώματός τους ως στοιχείου της προσωπικότητάς τους παρά ως οχήματος αναπαραγωγής -γιατί επί της ουσίας σ'αυτό μετατρέπεται όταν μια γυναίκα δεν έχει επιλέξει η ίδια να γίνει μητέρα.

Όπως προαναφέρθηκε, φυσικά και δεν μπορούμε να υποδείξουμε σε μια γυναίκα το εκάστοτε ηθικώς ορθόν. Μόνον η ίδια (σύμφωνα πάντοτε με τις προϋποθέσεις της Ιατρικής) μπορεί να αποφασίσει κατά πόσον είναι έτοιμη να φέρει στον κόσμο ένα παιδί και κανείς άλλος. Οφείλουμε όμως να μην επιτρέψουμε την κυριαρχία μιας νοοτροπίας που αντιμετωπίζει μια γυναίκα που έκρινε πως δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή να τεκνοποιήσει ως σύγχρονη Μήδεια.

Μιας νοοτροπίας η οποία, αφορμώμενη κυρίως από μεταφυσικές προνεωτερικές αντιλήψεις, επιχειρεί και πάλι να υπονομεύσει την αυτονομία του ατόμου. Οφείλουμε να αποδεικνύουμε διαρκώς πόσο ανοιχτή κοινωνία είμαστε...

Περί αγροτών ο λόγος

Του Δώρου Γεωργίου

Πρώτο πρόβλημα: η Ελλάδα είναι ένα υδροκέφαλο κράτος. Ο μισός πληθυσμός της μένει στην Αθήνα. Η διαφορά βιοτικού επιπέδου μεταξύ της πρωτεύουσας και της επαρχίας είναι δραματική. Οι διάφορες κυβερνήσεις προσπάθησαν με διάφορους τρόπους να τροφοδοτήσουν την περιφερειακή ανάπτυξη. Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν αλλοπρόσαλλοι. Μου έρχεται στο νου η ίδρυση πανεπιστημιακών τμημάτων, χωρίς τις απαραίτητες ακαδημαϊκές προϋποθέσεις, σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Στη Σπάρτη, στην Καρδίτσα, στην Ορεστιάδα, στην Άμφισσα, στην Ηγουμενίτσα. Πίσω από αυτή την πολιτική, η ατελεύτητη μπακαλίστικη λογική των Ελλήνων ηγετών. Οι φοιτητές θα πήγαιναν σε αυτές τις πόλεις, θα νοίκιαζαν σπίτια, θα έκαναν ψώνια, θα έπιναν καφέ στις καφετέριες, θα τονωνόταν η τοπική οικονομία. Συγχρόνως θα τρεφόταν και η νεοελληνική μικροαστική ματαιοδοξία των γονιών τους. Με ένα σμπάρο δύο τρυγόνια. Μόνο αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής υπήρξε η υποβάθμιση της ελληνικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, γιατί φυσικά μία πόλη, για να πάρει ώθηση από ένα πανεπιστήμιο, πρέπει να έχει και η ίδια ένα υπόβαθρο. Τέτοιες πόλεις ήταν η Πάτρα, ο Βόλος ή τα Γιάννενα, που όντως επωφελήθηκαν από τα πανεπιστήμιά τους. Για τις υπόλοιπες, ούτε λόγος προφανώς. Μετά, επί νεοκαραμανλισμού, ήρθε μια νέα μόδα: η ίδρυση εφετείων! Εφετεία ιδρύθηκαν στην Καλαμάτα, στη Λαμία, στο Αγρίνιο, ενώ διεκδικήθηκε με πάθος η ίδρυση εφετείου στο Ηράκλειο και στη Μυτιλήνη. Όλα αυτά θυμίζουν τόσο πολύ χούντα, της οποίας το σλόγκαν ήταν: «Κάθε πόλη και στάδιο, κάθε χωριό και γυμναστήριο». Μάλλον εκεί έχουμε μείνει ακόμα.

Τα παραπάνω αποδεικνύουν ότι κανένα από τα δύο μέρη δεν έχει μία συγκροτημένη αντίληψη για το πώς θα αναπτυχθεί η ελληνική ύπαιθρος. Οι τοπικοί φορείς, εθισμένοι και αυτοί στη μιζέρια και το τέλμα τους, στη χρόνια υστέρησή τους, ζητάνε από το κράτος να ιδρύει άχρηστες υπηρεσίες στα μέρη τους. Διεκδικούν δηλαδή για τον εαυτό τους το ρόλο του καφετζή. Κανένα όραμα απολύτως. Η ίδια κρατικοδίαιτη λογική που επικρατεί σε όλους τους τομείς της δημόσιας ζωής. Το κράτος από τη δική του μεριά ενδίδει, διαιωνίζοντας μία αποσπασματική πολιτική, χωρίς κανένα στοιχείο προγραμματισμού. Έτσι αυτή η συναλλαγή συνεχίζεται απρόσκοπτα. Ακριβώς αυτό συμβαίνει και με τους αγρότες. Μόνος στόχος του αγρότη είναι η ετήσια απόσπαση κρατικών ενισχύσεων, που στην ουσία είναι αποζημιώσεις, επειδή μόνος του δεν μπορεί να επιβιώσει. Δε νοιάζεται για την ποιότητα των προϊόντων του, για την καθετοποίηση της παραγωγής, για τη βιολογική γεωργία. Από την άλλη το κράτος δεν έχει κανένα απολύτως σχέδιο για την αναδιάρθρωση της ελληνικής γεωργίας και αφήνει τους αγρότες στη μοίρα τους. Όταν δε πιέζεται πάρα πολύ από τα μπλόκα, τότε τους πετάει ψίχουλα για να ηρεμήσουν για ένα χρόνο, μέχρι να ξαναβγούν στους δρόμους με τα τρακτέρ.

Οι αγρότες δεν μπορούν να επιβιώσουν. Γιατί; Η απάντηση δεν είναι δύσκολη. Ο κλήρος στην Ελλάδα είναι πολυτεμαχισμένος και άρα πολύ μικρός. Αν δεν υπήρχαν οι κρατικές επιδοτήσεις, μοιραία θα είχε επέλθει συγκέντρωση της γης στα χέρια λίγων. Άλλωστε και ο Μαρξ είχε πει, και αυτό επιβεβαιώθηκε σε όλες τις μητροπόλεις του καπιταλισμού, ότι το ποσοστό των αγροτών ως προς τον πληθυσμό σταδιακά μειώνεται. Αν θέλουμε λοιπόν οι αγρότες να επιβιώσουν και να παραμείνουν στην ύπαιθρο, τότε η κρατική παρέμβαση είναι απαραίτητη. Και πρέπει να θέλουμε να μείνουν, γιατί η ελληνική ύπαιθρος δε θα αντέξει ένα δεύτερο κύμα απερήμωσης. Ένα δεύτερο ζήτημα είναι ότι η χώρα μας δεν έχει αυτάρκεια στα αγροτικά προϊόντα. Αυτό είναι αδιανόητο γιατί θα μπορούσε πολύ άνετα να έχει. Αντ’ αυτού εισάγουμε φρούτα από την Αργεντινή. Αυτό βέβαια είναι λογικό μια και τα δικά μας προϊόντα, εξαιτίας των διάφορων μεσαζόντων, είναι πανάκριβα εν αντιθέσει με τα εισαγόμενα που είναι πολύ φτηνότερα.

Αυτό μας οδηγεί στην τρίτη διάσταση του προβλήματος, την υπερεκμετάλλευση των παραγωγών από τους διάφορους μεσάζοντες, δηλαδή τους διανομείς, τους χονδρέμπορους και τις μεγάλες επιχειρήσεις. Πολλές φορές οι τιμές με τις οποίες αγοράζουμε διάφορα προϊόντα στο σούπερ μάρκετ είναι τριπλάσιες από αυτές με τις οποίες οι αγρότες πούλησαν τη σοδειά τους. Η κερδοσκοπία δίνει και παίρνει εις βάρος όλων μας. Τέταρτη διάσταση: παρωχημένες καλλιέργειες και κυρίως περιβαλλοντοκτόνες. Το θέμα του Αχελώου πασίγνωστο, ένα έγκλημα εις βάρος του περιβάλλοντος που γίνεται μόνο και μόνο για να διατηρηθούν οι παλαιολιθικές, υδατοβόρες καλλιέργειες του θεσσαλικού κάμπου. Το κράτος εδώ απέχει από τη στήριξη των αγροτών, δεν τους βοηθάει να αναδιαρθρώσουν τις καλλιέργειές τους ενώ και οι ίδιοι δεν ενδιαφέρονται για κάτι τέτοιο. Πέμπτη διάσταση: οι αγροτικοί συνεταιρισμοί είναι διεφθαρμένοι και παρασιτικοί οργανισμοί. Οι συνεταιρισμοί είναι, ή τουλάχιστον θα έπρεπε να είναι, ένα από τα πιο ισχυρά όπλα επιβίωσης των μικρών παραγωγών, όμως αυτές τις μέρες τα περισσότερα μπλόκα είναι σε ρήξη με την ΠΑΣΕΓΕΣ, το τριτοβάθμιο όργανο των αγροτικών συνεταιρισμών. Και εδώ, όπως και στον εργατικό συνδικαλισμό, ο συνδικαλισμός εκφυλίσθηκε σε συντεχνιακή συναλλαγή.

Συμπέρασμα: η ύπαιθρος και ο Έλληνας αγρότης πρέπει να στηριχθούν. Αυτό δεν μπορεί να γίνει χωρίς την αρωγή του κράτους. Όμως, χρειάζεται επιτέλους ένα νέο σχέδιο, ένα νέο πρωτοπόρο συνεταιριστικό κίνημα, και βεβαίως πολιτική βούληση, ούτως ώστε να εκσυγχρονιστεί η ελληνική γεωργία, να υπάρχει σεβασμός στο περιβάλλον, να αποκτήσει ξανά η Ελλάδα διατροφική επάρκεια, να επιστρέψει ο κόσμος στην περιφέρεια, και εμείς, οι κάτοικοι των αστικών κέντρων, να αγοράζουμε φτηνά και ποιοτικά ελληνικά προϊόντα. Κρίσιμο ζήτημα είναι η αναδιάρθρωση να μη γίνει αιτία για ξεκλήρισμα της αγροτιάς. Κράτος και αγρότες από συνένοχοι πρέπει να γίνουν συνέταιροι. Ο ένας χρειάζεται τον άλλον. Τα βραχυπρόθεσμα αιτήματα των αγροτών πρέπει να ικανοποιηθούν, μια και υφίστανται μια πολύ σημαντική μείωση του εισοδήματός τους. Η κατασυκοφάντησή τους από την κυβέρνηση και τον συντηρητικό Τύπο δε βοηθάει σε κάτι, πέρα από την περαιτέρω παγίωση της έλλειψης αλληλεγγύης μεταξύ των διαφόρων τμημάτων της ελληνικής κοινωνίας. Πρέπει όμως αυτά τα «μερεμέτια», για να χρησιμοποιήσω την έκφραση του πρωθυπουργού, να συνοδευτούν από μεγάλες τομές στην ελληνική γεωργία. Διαφορετικά, του χρόνου θα συζητάμε ξανά τα ίδια και το αδιέξοδο θα παραμένει.

Όταν η αισθητική συγκρούστηκε με την αξιοπρέπεια.

Του Παναγιώτη Τσιάλα

Το περιστατικό, όπως παρουσιάστηκε από το free-press και όπως το διάβασα σε δεκάδες ιστοσελίδες, έχει κάπως έτσι: Το βράδυ της 2ας Ιανουαρίου, δύο αγόρια αισθάνθηκαν την αυθόρμητη ανάγκη να φιληθούν στο μπαρ Grande Dame της οδού Περσεφόνης. Το φιλί αυτό εξαγρίωσε τον σερβιτόρο του καταστήματος, ο οποίος άρχισε να κατσαδιάζει με έντονο ύφος τους δυο νέους, απαιτώντας την αδιαπραγμάτευτη αποχώρησή τους από το μαγαζί. Το ζευγάρι, έχοντας τη συμπαράσταση και άλλων θαμώνων, αρνήθηκε φυσικά να φύγει και ζήτησε να δει την ιδιοκτήτρια. Η τελευταία, μόλις πληροφορήθηκε το περιστατικό, εφρύαξε με τη συμπεριφορά των δύο, και έσπευσε να τους αφορίσει, οικτίροντας παράλληλα τον εαυτό της, επειδή «κατάντησε» να διευθύνει ένα κατάστημα που έχει πήξει στους γκέι.

Μέχρις εδώ καμία έκπληξη. Δέχομαι ότι διαβάζοντας το δημοσίευμα κυριεύτηκα από μιαν οργή, ένα θυμό, και μια ξεχειλίζουσα αγανάκτηση για τον καθωσπρεπισμό και την υποκρισία της κοινωνίας μας, έκπληξη όμως δεν μου προκάλεσε. Ειλικρινά, πολύ θα το ‘θελα να επρόκειτο για ένα συμβάν περιθωριακό και ασύνηθες, μια μέλαινα οπή στο συνεχές της Αθηναϊκής καθημερινότητας. Δυστυχώς όμως, αποτελεί κοινό μυστικό ότι παρόμοια κρούσματα ομοφοβικής συμπεριφοράς αναπαράγονται ισομορφικά σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής συμβίωσης με αξιοσημείωτη ένταση. Από τις οικογενειακές σχέσεις και την εκπαίδευση, μέχρι τους εργασιακούς χώρους και τους χώρους διασκέδασης, η δημόσια θέα δύο ατόμων του ίδιου φύλου σε τρυφερές περιπτύξεις προκαλεί άπωση και αμυντικά σύνδρομα στους κύκλους της συντηρητικής ελληνικής κοινωνίας. Γι΄ αυτό -άλλωστε- και δεν αιφνιδιάστηκα καθόλου στο άκουσμα της αντίδρασης του σερβιτόρου και της ιδιοκτήτριας. Καταχώρησα, δε, στη μνήμη μου το όλο περιστατικό κάπως έτσι: Άλλος ένας ανεγκέφαλος σερβιτόρος και άλλη μία συντηρητική καταστηματάρχης τη λένε σε ένα ζευγάρι γκέι αγοριών που –άκουσον άκουσον- ετόλμησαν να φιληθούν σε ένα μπαρ. «Τι το συνηθέστερο Παναγιώτη; Ποιος ο λόγος να αναζητείς το πρωτοφανές εκεί που δεν υπάρχουν παρά μόνο βαρετές κανονικότητες; Απλώς γύρνα σελίδα!», συλλογιστικά...

...για να μείνω – λίγο αργότερα- ενεός όταν διάβασα στα ίδια δημοσιεύματα ότι το συμβάν έλαβε χώρα σε κατάστημα του Γκαζίου, περιοχή διάσημη για την ανεκτικότητά της και απρόσβλητη από πάσης φύσεως σεξιστικά ή μισαλλόδοξα συμπτώματα. Όπως όλοι γνωρίζουμε, το Γκάζι αποτελεί στις μέρες μας το τελευταίο αθηναϊκό καταφύγιο για την αγωνιώσα γκέι κοινότητα. Εκεί διασκεδάζουν, εκεί συγχρωτίζονται, εκεί εκδηλώνονται και εκεί εκφράζονται χωρίς φόβο και πάθος τα ομόφυλα ζευγάρια, μακριά από τα επικριτικά και ενοχοποιητικά βλέμματα της νέο-πουριτανής κοινωνίας. Απ' ό, τι φαίνεται, όμως, ακόμα και σε αυτή τη φαινομενικά προστατευόμενη ζώνη βρήκε χώρο, να τρυπώσει και να ανθήσει η βιομηχανία του κοινωνικού ρατσισμού. Προς Θεού, μη με θεωρήσετε ουρανοκατέβατο ή εξωγήινο. Αντιλαμβάνομαι ότι για την Ελλάδα πρόκειται! Δεν περιμένεις να δεις το ανέσπερο άστρο του προοδευτισμού να ανατέλλει σε αυτή τη μίζερη Βαλκανική γωνία! Ωστόσο, από κάποιο σημείο και μετά, αρχίζεις να αγανακτείς, παρακολουθώντας τόσο μίσος να ξεβράζεται, κι εσύ καθηλωμένος να μην κάνεις απολύτως τίποτα για να βοηθήσεις, ενώνοντας κάπως τη φωνή σου.


Έλεος πια! Ας πάρει είδηση η αρτηριοσκληρωτική κοινωνία μας πως κινδυνεύει να ξεπεραστεί από τις ίδιες τις εξελίξεις. Ας αντιληφθούν επιτέλους οι πάσης φύσεως ταγοί της εσωστρέφειας και της περιχαράκωσης, πως οτιδήποτε βρίσκεται έξω από τα παραδεδομένα σύνορα δεν είναι κατ’ ανάγκην εχθρικό τερέν. Δε λέω. Είναι σημαντικό πράγμα να προφυλάσσει κανείς την αισθητική του από την ακαλαισθησία και την ασκήμια. Είναι όμως, ακόμα σπουδαιότερο, να μπορεί –όταν χρειάζεται- να την αναμορφώνει και να την αναπλάθει σύμφωνα με τις νέες ανάγκες. Το σπουδαιότερο, να μην την θέτει ποτέ ίσα και όμοια με τον αυτοσεβασμό, την αυτοεκτίμηση και την ελευθερία ενός άλλου συνανθρώπου να ζει τη ζωή του, όπως ο ίδιος επιλέγει.

Δε θα ισχυριστώ υποκριτικά ότι μου είναι εύκολο να προσαρμόσω την αισθητική μου, ώστε να αφομοιώσει την εικόνα δύο υπερηλίκων ανδρών που φιλιούνται. Ούτε θα αποτραβήξω αδιάφορα το βλέμμα μου από την κοινωνική πραγματικότητα, αρνούμενος να δω ότι η εκδίωξη του ομόφυλου ζευγαριού από το μπαράκι, μπορεί όντως να ικανοποίησε το ηθικό συναίσθημα του "οικογενειάρχη" της διπλανής παρέας. Μπορώ όμως να συμπεράνω με απόλυτη βεβαιότητα, ότι για να επιτευχθούν όλα αυτά, το βράδυ της 2ας Ιανουαρίου η καλή διάθεση, η αξιοπρέπεια και ο ψυχικός κόσμος δύο νεαρών αγοριών έγιναν θρύψαλα σαν πετροβολημένη τζαμαρία και συνετρίβησαν. Τους αξίζει;

Υ.Γ 1. --> Από τη σύντομη έρευνα που έκανα στο διαδίκτυο προέκυψε ότι το συγκεκριμένο μαγαζί είναι γνωστό στον τύπο και για παλαιότερη ανάρμοστη συμπεριφορά: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=67&artid=251089&dt=18/01/2009

Υ.Γ.2 --> Και, αν μου το επιτρέπετε, παραθέτω ένα απόσπασμα από μία πρόσφατη συνέντευξη σε έναν ελεεινό δημοσιογράφο. Αρκεί να δείτε το πρώτο 1.30 λεπτό.