Ο μεγάλος μαρξιστής ιστορικόςΈρικ Χόμπσμπαουμθύμιζε κάποτε μια συμβουλή που του είχαν δώσει, στην αρχή της ακαδημαϊκής του καριέρας:
«Να θυμάσαι ότι δεν είσαι εδώ για τους άριστους, τους λαμπρούς φοιτητές σαν εσένα.Είσαι εδώ για τους μέτριους, με τους μέτριους βαθμούς, τα βαρετά μυαλά, τις μονότονες απαντήσεις στις εξετάσεις.Οι άριστοι, όσο ευχάριστο κι αν θα σου είναι να τους διδάσκεις, δε σε χρειάζονται στ’ αλήθεια. Οι άλλοι σ’ έχουν ανάγκη».
Στη μέση εκπαίδευση, όπως ξέρουμε όλοι, υπάρχουν κακοί, μέτριοι και καλοί μαθητές. Υπάρχουν εκείνοι που κατά το κοινώς λεγόμενον «δεν τα παίρνουν τα γράμματα» και εκείνοι που «φυσάνε», που είναι μελετηροί και πειθαρχημένοι και στον έλεγχο έχουν πάντα μεγάλους βαθμούς.....
Άνεμος εξεγερτικός φυσάει σε όλα τα πλάτη και τα μήκη της Γης. Από μεγαλειώδεις επαναστάσεις που καταπνίγονται από αιμοσταγή καθεστώτα μέχρι μικρές ανταρσίες συνείδησης, όχι λιγότερο σημαντικές από τις πρώτες. Το 2011 φαίνεται ως τώρα να είναι η πιο σαρωτική χρονιά της πρόσφατης ιστορίας, μοιάζει κάπως με το 1989, όταν κατέρρευσε η κομμουνιστική Ανατολή. Οι λαοί ξεσηκώνονται και δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν πως ένα αόρατο νήμα συνδέει όλες αυτές μικρότερες ή μεγαλύτερες «αταξίες» και αυτό δεν είναι άλλο από την παγκόσμια οικονομική κρίση. Αν θέλουμε να φανούμε πιο ρεαλιστές, μπορούμε να πούμε πως πρόκειται για μια σειρά καλών ειδήσεων, ειδήσεων που προκαλούν ευχαρίστηση, χωρίς απαραίτητα να υπάρχει κάποια σύνδεση μεταξύ τους. Ίσως η μοναδική τους σύνδεση να είναι ακριβώς η προαιώνια πάλη μεταξύ εξουσιαστών και εξουσιαζομένων, πάλη η οποία δε σταματάει ποτέ, απλά αλλάζει μορφές και περιεχόμενο, και θα συνεχίσει να υπάρχει όσο υπάρχουν εξουσιαστικές δομές στον κόσμο που ζούμε. Στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, άνθρωποι οι οποίοι δε σηκώνουν το χέρι τους για να μιλήσουν, αλλά παίρνουν το λόγο από μόνοι τους. Είναι η δική μας σειρά. Τώρα μιλάμε εμείς.
Τρίπολη, Λιβύη. Εκατοντάδες είναι πλέον οι νεκροί. Ο συνταγματάρχης Καντάφι είναι στην εξουσία εδώ και πάνω από 40 χρόνια, έχοντας σπάσει πολλά ρεκόρ αυτής της κατηγορίας. Για να διατηρηθεί στην εξουσία, την οποία σκοπεύει να μεταβιβάσει κληρονομικώ δικαίω...
Το 2006 ένα σύνθημα ένωνε όλους τους φοιτητές που συμμετείχαν στο ενιαίο – για πρώτη και τελευταία φορά – κίνημα εναντίον του νόμου – πλαίσιο: Αγώνας ρήξη ανατροπή, η ιστορία γράφεται με ανυπακοή. Όταν ο νόμος ψηφίστηκε, δόθηκε το σύνθημα: «ο νόμος να μην εφαρμοστεί». Πολλοί τότε, θεώρησαν αδιανόητη μια κινητοποίηση εναντίον ενός ψηφισμένου νόμου, πολύ περισσότερο το κάλεσμα για τη μη εφαρμογή του. Τέσσερα χρόνια μετά, η Τρέμη, όταν ο πρύτανης του σημαντικότερου πανεπιστημίου της χώρας, του Πανεπιστημίου Αθηνών, της είπε πως κανένα ΑΕΙ δεν έχει ορίσει τους χώρους που καλύπτονται από το άσυλο, του απάντησε ότι χώροι ασύλου έχουν οριστεί από το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου! Ενός πανεπιστημίου, του οποίου, κατά πάσα πιθανότητα, θα υποστηρίζουν την κατάργηση η Τρέμη και η παρέα της εκεί γύρω στον Μάρτη, όταν η ανεκδιήγητη Διαμαντοπούλου καταθέσει στη Βουλή τον ακόμα πιο ανεκδιήγητο νόμο της!!! Συμπέρασμα: ο νόμος εκείνος της Γιαννάκου δεν εφαρμόστηκε ποτέ.
Στις μέρες μας τα παραδείγματα πληθαίνουν. Κερατέα, Στυλίδα, «δεν πληρώνω δεν πληρώνω», έμπρακτη αλληλεγγύη στους απεργούς πείνας της Νομικής, μη εφαρμογή της απαγόρευσης του καπνίσματος. Κοινό χαρακτηριστικό όλων αυτών των κινήσεων είναι η άρνηση μιας μερίδας πολιτών να υπακούσουν σε μια νομοθετική επιταγή. Η ανυπακοή αυτή δεν στρέφεται απαραίτητα κατά του κράτους, άλλωστε είναι κοινός τόπος πια στην εποχή μας ότι...
Ένα από τα πιο σοκαριστικά πράγματα που έχω διαβάσει το έχει πει η πολύ αγαπημένη μου συγγραφέας Σώτη Τριανταφύλλου, καταφερόμενη εναντίον μιας απεργίας των εργαζομένων στα βιβλιοπωλεία: «Μα πώς είναι δυνατόν να ζητάνε να πάρει η εργοδοσία πίσω τις απολύσεις; Αφού είναι νόμιμες!».
Στις μέρες μας φοριέται πολύ αυτή η επίκληση της νομιμότητας. Για την ακρίβεια, είναι περισσότερο μια προτροπή για την επαναφορά της κοινωνίας μας στον ενάρετο δρόμο του σεβασμού των νόμων, μέσα από μια γενική κι αόριστη καταδίκη της κουλτούρας της «ανομίας και της ατιμωρησίας», ...
Σε μια μακρινή επαρχιακή πόλη ένας φίλος δεν γνωρίζει καν ότι σήμερα γινόταν πορεία στην Αθήνα. «Εδώ είμαστε ειρηνική πόλη», μου λέει. «Η σιωπή ταιριάζει μόνο στο νεκροταφείο», απαντώ. Γελάει. Αύριο τα προπαγανδιστικά μέσα ενημέρωσης θα τον ταΐσουν κι αυτόν με μπόλικα, χορταστικά επεισόδια, δακρυγόνα, μολότοφ. Θα αναφωνήσει: «Πάλι τα σπάνε εκεί στην Αθήνα;». Και αναλόγως με τις προτιμήσεις του, θα συμπληρώσει: «Καλά τους κάνουνε» ή «Τα κωλόπαιδα, λίμπα τα κάνανε πάλι». Και μετά θα αλλάξει κανάλι. Σίγουρα δε θα πληροφορηθεί ποτέ ότι η σημερινή πορεία ήταν μια από τις μεγαλύτερες που έχουν γίνει ποτέ. Ούτε θα μάθει ότι απλοί διαδηλωτές έφαγαν μεγάλες ποσότητες χημικών ασκώντας το στοιχειώδες δικαίωμα της διαδήλωσης. Στη φράση «πάλι τα σπάνε», η έμφαση πρέπει να δοθεί στη λέξη «πάλι». Είναι αυτή η λέξη που προσδίδει σε αυτή τη φράση...
Ο Τζούλιαν Ασάνζ μεγάλωσε ταξιδεύοντας σε όλη την Αυστραλία. Ο θετός πατέρας του και η μάνα του είχαν έναν περιοδεύοντα θίασο, ο οποίος πήγαινε από πόλη σε πόλη και έδινε παραστάσεις. Ίσως γι’ αυτό ακόμα και σήμερα, μέχρι να συλληφθεί, οι φήμες έλεγαν ότι δεν κοιμόταν στο ίδιο μέρος πάνω από μια φορά. Είχε συνηθίσει να είναι νομάς. Ο θετός πατέρας του θυμάται ότι στο σχολείο πάντα εξαγριωνόταν όταν παρέες παιδιών διασκέδαζαν τρομοκρατώντας ή και ξυλοφορτώνοντας άλλους συμμαθητές του. Είχε πάντα μια πολύ καλή αίσθηση της ισότητας και της δικαιοσύνης. Τι κρίμα που δεν πήγαινε στο ίδιο σχολείο με τον Μπράντλεΐ Μάνινγκ, τον οποίον τα παιδιά τον κορόιδευαν στο σχολείο επειδή υποψιάζονταν ότι είναι γκέι. Δεν έπεσαν έξω. Όταν όμως αυτό έφτασε και στ’ αφτιά του πατέρα του, ενός συντηρητικού στρατιωτικού από την Οκλαχόμα, αυτός τον έδιωξε από το σπίτι. Τότε, άφραγκος και μόνος, κατατάχθηκε στο στρατό....
Ο Σταύρος Θεοδωράκης δεν μπορεί να πιστέψει ότι η διοίκηση της ΔΕΗ χορήγησε στη ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ, το συνδικάτο των εργαζομένων στη ΔΕΗ δηλαδή, δάνειο ύψους μισού εκατομμυρίου ευρώ. Είναι αδιανόητο, κατά το συγγραφέα αυτού του άρθρου, την ώρα που κόβουν το ρεύμα σε τόσους απλούς ανθρώπους (τους έχουν κόψει και τη σύνταξη, αλλά γι’ αυτό άρθρο δεν έγραψε) να δίνεται δάνειο στους προνομιούχους συνδικαλιστές της επιχείρησης! Δε χάνει την ευκαιρία να επιτεθεί στο κομματικό πελατειακό σύστημα το οποίο εν ολίγοις μας οδηγεί στο γκρεμό. Αυτό το σύστημα έχει απλώσει τα πλοκάμια του παντού. Π.χ. στα πανεπιστήμια, όπου σύμφωνα με τον Θεοδωράκη, οι φοιτητικές παρατάξεις και οι καθηγητές ανέχονται να μοιράζονται έδρες σε συγγενείς και φίλους....
Σου γράφω πάλι από ανάγκη. Σε συμπαθώ πολύ, καταλαβαίνεις, εμείς οι κρατιστές είμαστε πια λίγοι, ο ένας τον άλλον έχουμε. Δεν μπορείς να φανταστείς πόσο πολύ εξοργίζομαι όταν ακούω τους διάφορους δημοσιογράφους – εντολοδόχους των αφεντικών τους να λένε διάφορα κακά πράγματα για σένα. Όπως δεν μπορείς καν να υποψιαστείς πόσο πολύ τσαντιζόμουν σε ένα συνέδριο Εμπορικού Δικαίου που πήγα πρόσφατα όταν άκουγα διάφορους εμπορικολόγους να ξιφουλκούν κατά του νομοσχεδίου σου για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά, το οποίο θίγει τα δικά τους αφεντικά. Συμπάσχω μαζί σου. Μέχρι και κείμενο έχω γράψει υπέρ σου....
Το δίλημμα των εκλογών είναι «σωτηρία ή χρεοκοπία» σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό. Τα περί «αυτοδιοικητικών εκλογών» και «δημοψηφίσματος για τον Καλλικράτη» ανήκουν οριστικά στο παρελθόν. Ο άνθρωπος στον οποίο εμπιστευθήκαμε πριν από 12 μήνες την ηγεσία της χώρας παρέα με τους ως επί το πλείστον αφανείς και άγνωστους συμβούλους του, οι οποίοι τελικά είναι η ηγεσία της χώρας, αποφάσισε να θέσει το παραπάνω δίλημμα στο λαό για να συσπειρώσει τους αποσυσπειρωμένους οπαδούς του ΠΑΣΟΚ. Μόνο που έτι μια φορά απέδειξε την ανικανότητά του.
Πρώτον «οπαδοί» δεν υπάρχουν πια. Αυτό που δεν μπορεί να καταλάβει ο κ. Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ γενικότερα πως με το Μνημόνιο ολοκλήρωσαν «πανηγυρικά» μια διαδικασία που είχε ξεκινήσει ήδη από την περίοδο Σημίτη, τη διάρρηξη των δεσμών του ΠΑΣΟΚ με ευρύτερα λαϊκά στρώματα. Οι άνθρωποι που τώρα αποστασιοποιούνται από το ΠΑΣΟΚ δεν είναι απλώς «δυσαρεστημένοι», οι οποίοι περιμένουν το πρώτο διχαστικό κήρυγμα για να επιστρέψουν στο μαντρί, όπως παραδοσιακά συνέβαινε μέχρι πρότινος. Οι άνθρωποι αυτοί είδαν αυτή την κυβέρνηση να...
Διαβάζω σήμερα στο οικονομικό ένθετο της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας πως οι εξαγωγές της Ελλάδας προς τις χώρες της ΕΕ έχουν αξία ίση με το 3,7% του ΑΕΠ. Το νούμερο είναι ασύλληπτα χαμηλό. Γίνεται δε ακόμα πιο ασύλληπτο αν το συνδυάσει κανείς με ένα άλλο νούμερο. Το 1980 οι εξαγωγές της Ελλάδας προς τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης ήταν ίσες με το 4,7% του ΑΕΠ!!! Τριάντα χρόνια μετά δεν έχει άδικο ο Γιούνκερ όταν λέει πως η Γαλλία και η Γερμανία γνώριζαν για το ελληνικό πρόβλημα αλλά δεν έκαναν τίποτα γιατί έβγαζαν λεφτά από τις εξαγωγές τους προς την Ελλάδα. It‘sallaboutthemoney!
Για αυτό δύο είναι οι υπεύθυνοι:
1. Οι οικονομικοπολιτικές ελίτ της Ελλάδας και οι εντολοδόχοι τους, δηλαδή όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις της τελευταίας εικοσαετίας, οι οποίες συνειδητά αδιαφόρησαν για την παραγωγική ανασυγκρότηση της Ελλάδας, η οποία σε ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον κατάργησης συνοριακών φραγμών και ελεύθερης διακίνησης εμπορευμάτων (η Συνθήκη του Μάαστριχτ τέθηκε σε ισχύ το 1993) διέτρεχε άμεσο κίνδυνο απώλειας ανταγωνιστικότητας, έχοντας να αντιμετωπίσει μεγαθήρια όπως η Γερμανία και η Ιταλία. Τον κίνδυνο αυτόν τον αντιμετώπισαν...
Αν κάτι έχει να μας διδάξει η απόφαση του Μεικτού Ορκωτού Δικαστηρίου της Άμφισσας είναι ότι η απόδοση της δικαιοσύνης δεν είναι μια απλή αλληλουχία δικανικών συλλογισμών. Παρόλο που στα ακροατήρια των μονομελών πλημμελειοδικείων μοιάζει η εκδίκαση των υποθέσεων να είναι εντελώς διεκπεραιωτική, ρουτινιάρικη και βαρετή για όλους, αυτό που συμβαίνει σε όλες τις αίθουσες όλων των ποινικών δικαστηρίων της χώρας είναι πολύ μεγάλης σημασίας. Η δικαστική απόφαση δεν είναι ποτέ μια απλή υπαγωγή πραγματικού σε κανόνα, όπως μαθαίνουμε στη Νομική. Εμπεριέχει πάντα μια ηθική στάθμιση, ακόμα και όταν η εκδίκαση διαρκεί μόλις ένα λεπτό και αφορά χρέη στο ΤΕΒΕ. Πολύ περισσότερο όταν αφορά μια δολοφονία, μια δολοφονία που απασχόλησε όσο λίγες την ελληνική κοινωνία και η οποία πυροδότησε έντονες αντιδράσεις.
Μας υπενθυμίζει αυτή η περίπτωση, επίσης, πόσο σοφή είναι η επιλογή να εκδικάζονται τέτοιες υποθέσεις από δικαστήρια των οποίων η πλειοψηφία είναι ένορκοι. Και αυτό γιατί σε αυτές τις περιπτώσεις, η δικαιοσύνη ως έννοια...
Να λοιπόν που πέρασε κι αυτό το καλοκαίρι και έφτασε το «καυτό» φθινόπωρο που τόσο πολύ έχει προβλεφθεί από το κατεστημένο. Απομένει μόνο να δούμε αν όντως θα είναι τόσο καυτό ή αν η αποβλάκωση και η αποχαύνωση του κόσμου έχει προχωρήσει σε μη αναστρέψιμο στάδιο, τόσο πολύ που σε λίγο από μόνος του ο κόσμος θα δίνει το μισθό του και τη σύνταξή του στις κακόμοιρες εισηγμένες επιχειρήσεις που χθες ανακοίνωσαν ζημιές για το α' εξάμηνο του 2010 ύψους 1,37 δισεκατομμυρίων ευρώ. Προφανώς: οι πιο πολλές από αυτές ζουν από το κράτος οπότε όταν το κράτος πάει χάλια κι αυτές πάνε για φούντο. Φερ' ειπείν ο Μπόμπολας, ο μεγαλύτερος εργολήπτης δημοσίων έργων στην Ελλάδα και συνιδιοκτήτης του Mega (διόλου τυχαίο), θα καταστρεφόταν αν μια μέρα το κράτος σταματούσε να προγραμματίζει νέα έργα. Το κράτος μάλιστα ήδη έχει προχωρήσεισε μιαν άτυπη, αθόρυβη, θα έλεγα διακριτική, στάση πληρωμών προς πολλούς δανειστές του, μεταξύ αυτών και προς τις κατασκευαστικές. Δεν είναι λοιπόν καθόλου παράλογο που ο κ. Μπόμπολας θέλει αυτά τα χρέη να πληρωθούν γι' αυτό και υποστηρίζει μέσω των δελτίων του τα άγρια μέτρα που πετσοκόβουν μισθούς και συντάξεις.
Το κατεστημένο, όμως, δεν αρκείται μόνο στην υποστήριξη των μέτρων. Θέλει να έχει λόγο και στη σύνθεση της κυβέρνησης. Εδώ και καιρό έχουν ξεκινήσει τα ρεπορτάζ τα οποία, βασιζόμενα σε «έγκυρες πηγές», προεξαγγέλλουν έναν ευρύ ανασχηματισμό. Αυτή η ιστορία κρατάει από το Μάρτιο. Αυτά τα δημοσιεύματα βέβαια πόρρω απέχουν από...
Ο παρουσιαστής του ΒΗΜΑ FM δίσταζε. «Να το πω ή να μην το πω; Είναι πολύ λαϊκίστικο και ήδη είπα πολλά σήμερα!» Την προηγούμενη μέρα ο Τάσος Μαντέλης είχε καταπλήξει το πανελλήνιο με την αποκάλυψη ότι έπαιρνε μίζες από τη Ζήμενς. Η έως τότε ανυποψίαστη κοινή γνώμη εμβρόντητη είχε συνειδητοποιήσει ότι κάποιοι πολιτικοί λαδώνονται και πλουτίζουν, ίσως γιατί η κοινή γνώμη δεν είχε ιδέα για λάδωμα και άλλα παρεμφερή πρωτοφανή για τα ελληνικά δεδομένα φαινόμενα. Η κοινή γνώμη δεν είχε ποτέ λαδώσει για να πάρει δίπλωμα, ούτε είχε φοροδιαφύγει, ούτε είχε μπει στο μετρό χωρίς εισιτήριο, ούτε είχε διπλοπαρκάρει, ούτε είχε πετάξει σκουπίδια σε παραλία. Η κοινή γνώμη λοιπόν εξεπλάγη γιατί μέχρι τότε είχε πιστέψει πως οι πολιτικοί της χώρας ήταν σαν την ίδια. Νομιμόφρονες και έντιμοι άνθρωποι.
Ο Τάσος Μαντέλης είχε πάρει μίζες γύρω στα 150.000 ευρώ. Τα μισά από αυτά δεν ήξερε καν από πού. Απλά βρέθηκαν στο λογαριασμό του, αδέσποτα χρήματα που με κάποιο τρόπο κατέληξαν στην τσέπη του και...
Πόσο διαφορετικές φαντάζουν οι μέρες αυτές σε σχέση με την περσινή χρονιά, όταν το έθνος ετοιμαζόταν για τη νέα του μεγάλη εποποιία στη Μόσχα. Εκεί που στρατηλάτες όπως ο Ναπολέων και ο Χίτλερ συνετρίβησαν, θα εφορμούσε το υπερτεράστιο αστέρι της ελληνικής ποπ σκηνής, ο Σάκης Ρουβάς! Στόχος: η κατάκτηση της πολυπόθητης πρωτιάς στη Γιουροβίζιον, αυτής που άδικα στερήθηκε το μακρινό 2004.
Αυτές τις μέρες τίποτα δε θυμίζει το θλιβερό πανηγυράκι της περσινής χρονιάς. Πού είναι εκείνοι οι ρεπόρτερ των μεσημεριανάδικων...
Οδός Πανόρμου. Ώρα 09.15. Προορισμός: Ευελπίδων. Στρίβω δεξιά για να αποφύγω την Αλεξάνδρας. Από το ραδιόφωνο έρχεται γρήγορα η δικαίωση: η Λεωφόρος Αλεξάνδρας από το ύψος της Πανόρμου είναι κλειστή γιατί εντός ολίγου θα μεταφερθούν στον Εισαγγελέα οι συλληφθέντες για τον Επαναστατικό Αγώνα.
Πρώτη σκέψη: «I love my job!», καθώς φουντώνει μέσα μου το δημοσιογραφικό δαιμόνιο, αυτό που σε ωθεί πάντα να είσαι στο επίκεντρο των εξελίξεων. Ενθουσιασμός!
Η σκηνή: Ώρα 10.35. Οι ρόλοι πλέον αντεστραμμένοι. Κουκουλοφόροι είναι οι αστυνομικοί που προσάγουν τους συλληφθέντες. Οι συλληφθέντες σαν αγρίμια με τα πρόσωπά τους φανερά, βορά στα φλας που αστράφτουν. Φορούν όλοι λευκά αλεξίσφαιρα. Ο πρώτος, αναγνωρίσιμη πια φυσιογνωμία, αφού τον είχα δει στα χθεσινοβραδινά δελτία, περνώντας από μπροστά μας στρέφεται προς τους φωτογράφους και τους φτύνει με λύσσα. Ουρλιάζει κάτι ακατάληπτο. Η Ρούπα, διάσημη κι αυτή πια (ο Κακούσης το πρωί την είχε αποκαλέσει «το άσχημο πρόσωπο της τρομοκρατίας»), έγκυος, περνάει μετά από αυτόν, με ένα αινιγματικό χαμόγελο. Θα την έλεγες νηφάλια, αλλά εδώ περισσότερο αρμόζει ο χαρακτηρισμός «παραιτημένη». Οι υπόλοιποι αντιστέκονται, λες και υπάρχει περίπτωση να καταφέρουν να ξεφύγουν, σαν να βλέπουν μπροστά τους μια αόρατη οδό διαφυγής που εμείς δεν μπορούμε να δούμε. Από μακριά ακούγεται το σύνθημα: «Το πάθος για τη λευτεριά είναι δυνατότερο απ' όλα τα κελιά», ειρωνική πινελιά ή υπενθύμιση; Συγγενείς των συλληφθέντων ορμάνε στους φωτογράφους, τους βρίζουν, τους...
Όχι δεν πρόκειται για τη νέα πορνοταινία της Τζούλιας. Πρόκεται για το κωδικό όνομα που δόθηκε στον κυβερνητικό αξιωματούχο που διέρρευσε στα ξένα ΜΜΕ ότι η Ελλάδα προτίθεται να προβεί σε επαναδιαπραγμάτευση του μηχανισμού διάσωσης της 25ης Μαρτίου. Δυστυχώς, το κωδικό όνομα γρήγορα μετατράπηκε σε πραγματικό με τη βοήθεια του Καρατζαφέρη, του Χατζηνικολάου και του ExtraChannel. Η κυβέρνηση, η οποία πλέον δικαίως θεωρείται, και είναι, πολύ κατώτερη των περιστάσεων, έψαχνε να βρει ένα εξιλαστήριο θύμα. Τα μέσα του κιτρινισμού και του λαϊκισμού το βρήκαν. Ήταν άλλωστε ένα πολύ βολικό εξιλαστήριο θύμα, μια και ο Αρσένης είναι ο σύζυγος της Κατσέλη, που η Κατσέλη είναι η ανίκανη παύλα λαϊκίστρια παύλα εκπρόσωπος του «βαθέος ΠΑΣΟΚ» παύλα πολλά άλλα που το «βαθύ ΠΑΣΟΚ» ως γνωστόν είναι αυτό που αρνείται την εφαρμογή των σκληρών μέτρων που τα σκληρά μέτρα, κι αυτό πια είναι πασίγνωστο, είναι εντελώς αναγκαία για να σωθεί η χώρα μας. Μία πραγματική συνωμοσία εις βάρος της χώρας, μόνο που δεν είναι καθόλου πραγματική. Είναι, όμως, συναρπαστικά βολική και λίγο χολιγουντιανή συνάμα, άλλωστε το «βαθύ λαρύγγι» το εμπνευστήκαμε από το σκάνδαλο Γουοτεργκέιτ.
Χθες, η Standard & Poor'sείπε το εξής καταπληκτικό. Τα spreadsτων ελληνικών ομολόγων είναι τόσο υψηλά που μπορεί να υποβαθμίσει εκ νέου την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας. Τα οποία spreadανεβαίνουν κάθε φορά που ένας από αυτούς τους περίφημους οίκους μας υποβαθμίζει, όπως π.χ. στις 16/12/09, την τελευταία φορά που υποβαθμιστήκαμε από την S&P. Τότε, τα spreadsδεν είχαν απλά ανέβει, είχαν εκτιναχθεί. Πρόκειται για φαύλο κύκλο που είναι αποκαλυπτικός του παραλογισμού του παγκόσμιου συστήματος..
Πόσο στενόμυαλος λοιπόν μπορεί να είναι κάποιος που να θεωρεί ότι το πρόβλημά μας είναι το «βαθύ λαρύγγι» ; Όταν πλέον είναι πασιφανές ότι η Ελλάδα εδώ και μήνες υφίσταται μία τεράστια κερδοσκοπική επίθεση από ανθρώπους που στοιχηματίζουν ότι θα χρεοκοπήσουμε. Δηλαδή θέλουν να χρεοκοπήσουμε γιατί όταν αυτό γίνει, αυτοί θα βγάλουν λεφτά. Αμύθητα ποσά. Και βάζουν τα δυνατά τους για να το πετύχουν αυτό.
Η κυβέρνηση είναι πράγματι κατώτερη των περιστάσεων। Πίσω από αυτό παίζονται πολλά παιχνίδια. Η Ντόρα ας πούμε δεν πάει στην Κεντρική Επιτροπή της ΝΔ την Κυριακή όχι μόνο γιατί ακόμα δεν έχει χωνέψει την ήττα της. Πάει γιατί προσδοκά ότι μέχρι τον Μάιο η κυβέρνηση θα έχει καταρρεύσει και θα οδηγηθούμε σε οικουμενικό σχήμα διακυβέρνησης, στο οποίο βεβαίως σκοπεύει να αξιοποιηθεί. Είναι άλλωστε μια πολύτιμη εφεδρεία του συστήματος. Πιο πολύ κι από αυτό έχει προεξοφληθεί ο ανασχηματισμός και μάλιστα ποιοι θα φύγουν. Πρώτες στη λίστα η Κατσέλη με την Ξενογιαννακοπούλου. Είναι τυχαίο ότι αυτές οι δύο θεωρούνται η «αριστερή πτέρυγα» της κυβέρνησης; Απεναντίας, για τις ανεκδιήγητες δηλώσεις του Παπακωνσταντίνου δε μιλάει κανείς. Αυτός θα μείνει στη θέση του, έκανε καλά τη δουλειά του.
Όσο για την Ευρώπη; Ποια Ευρώπη αλήθεια; Το ΔΝΤ είναι προ των πυλών κι αυτό είναι το χείριστο δυνατό σενάριο. Η Ελλάδα είναι το πρώτο θύμα της τρομερής δυσλειτουργίας της ΟΝΕ και είναι φανερό πως οι ισχυροί , και ιδίως η Γερμανία, δεν σκοπεύουν να κάνουν κάτι για να αλλάξει η κατάσταση. Εμμένουν στη δημοσιονομική πειθαρχία τη στιγμή που υπάρχουν περιφερειακές οικονομίες της Ευρωζώνης που αντιμετωπίζουν προβλήματα παρόλο που δεν ήταν καθόλου απείθαρχες στο δημοσιονομικό πεδίο. Κι η απείθαρχη Ελλάδα, πρέπει να πειθαρχήσει, μόνο που κινδυνεύει με βαθιά ύφεση. Ένας φαύλος κύκλος που δεν προκλήθηκε από κανένα «βαθύ λαρύγγι» αλλά από τη φαυλοκρατία των τελευταίων 30 ετών. Κι όμως οι φαύλοι επιμένουν ακόμα να παίζουν παιχνίδια, να αναζητούν αποδιοπομπαίους τράγους και διάδοχα σχήματα τη στιγμή που το καλύτερο που έχουν να κάνουν είναι να αποχωρήσουν πριν γίνουν τα πράγματα ακόμα χειρότερα.
Τι θα έπρεπε να προκαλεί περισσότερη έκπληξη; Το γεγονός ότι το 65% θεωρεί άδικα τα μέτρα που συναποτελούν το ελληνικό «austerityplan» ή ότι το 33% τα θεωρεί δίκαια; Εύλογη η απορία, δύσκολη όμως η απάντηση. Ίσως όχι τόσο δύσκολη αν σκεφτεί κανείς το μένος πολλών Ελλήνων εναντίον των δημοσίων υπαλλήλων. Ο μέσος Έλληνας θεωρεί ότι ο μέσος δημόσιος υπάλληλος είναι άχρηστος, τεμπέλης, αντιπαραγωγικός και διεφθαρμένος.
Μια τέτοια αλληλουχία γενικεύσεων μας έχει οδηγήσει στο θέριεμα του λαϊκίστικου πολιτικού λόγου. Ο δημόσιος υπάλληλος βολεμένος, ο αγρότης κάφρος, ο μετανάστης εγκληματίας, ο βουλευτής λαμόγιο, και δεν έχει τέλος αυτός ο κατάλογος. Μια κοινωνία που δείχνει να χάνει τον συνεκτικό της ιστό και να κατακερματίζεται σε πλήθος αλληλοσπαραζόμενων ομάδων στα πλαίσια της διεκδίκησης μεγαλύτερου κομματιού από την μειούμενη πίτα. Όχι λοιπόν δεν πρέπει να μας προκαλεί εντύπωση που ένας στους τρεις συμπολίτες μας θεωρεί δίκαια αυτά τα εξ ορισμού άδικα μέτρα.
Η κατάσταση θυμίζει τη Γερμανία του Μεσοπολέμου. Είναι γνωστό άλλωστε το παρακάτω ποίημα: «Όταν ήρθαν να πιάσουν τους Εβραίους, σκέφτηκα: εγώ δεν είμαι Εβραίος και δεν μίλησα. Όταν ήρθαν να πιάσουν τους κομμουνιστές, σκέφτηκα: εγώ δεν είμαι κομμουνιστής και δεν μίλησα. Όταν ήρθαν να πιάσουν τους σοσιαλιστές, σκέφτηκα: εγώ δεν είμαι σοσιαλιστής, και δεν μίλησα. Και όταν ήρθαν να πιάσουν Εμένα, δεν υπήρχε πλέον κανείς να μιλήσει». Φοβάμαι μήπως εκεί καταντήσει αυτό το 33% που τώρα αδιαφορεί για την τύχη των δημοσίων υπαλλήλων, που ναι είναι πολλοί και ναι πολλοί είναι και τεμπέληδες. Αυτό το 33% που δεν ακούει ότι οι Βρυξέλλες πιέζουν τα μέτρα να εφαρμοστούν και στον ιδιωτικό τομέα. Ίσως αυτό το 33% να πείστηκε ότι πρέπει να πιάσουμε πάτο, να γίνουμε Βουλγαρία για να αναπτυχθούμε ξανά, σαν το φοίνικα που αναγεννιέται από τις στάχτες του.
Πόσες φορές όμως να πίασουμε πάτο; Πόσες φορές είπαμε ότι εδώ είναι το τέλος του κατήγορου αλλά διαψευστήκαμε γιατί πήγαινε κι άλλο κάτω; Τις ίδιες μέρες που 1000000 άνθρωποι έμαθαν ότι θα υποστούν σοβαρότατη μείωση των εισοδημάτων τους, στα περίπτερα κυκλοφόρησε μια τσόντα με πρωταγωνίστρια την Τζούλια Αλεξανδράτου. Το πρόβλημα δεν είναι ότι η Τζούλια πρωταγωνιστεί σε τσόντα, αλλά το ότι εδώ και 4 χρόνια η Τζούλια, δηλαδή μια πορνοστάρ, πρωταγωνιστεί στη δημόσια ζωή της χώρας μας. Εδώ και 4 χρόνια υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που κάθε μεσημέρι κάθονται μπροστά από τις τηλεοράσεις τους και περιμένουν να μάθουν τα τελευταία νέα της Τζούλιας και της κάθε Τζούλιας. Αυτό είναι το πρόβλημαΚαι μάλλον είναι οι ίδιοι άνθρωποι των οποίων την αντίδραση περιμένουμε και δε βλέπουμε. Κι ούτε θα τη δούμε, γιατί η αποβλάκωση μάλλον έχει φτάσει πλέον βαθιά στα σωθικά της κοινωνίας μας, τόσο βαθιά που 200.000 άνθρωποι έχουν ήδη αγοράσει αυτή την τσόντα. Βέβαια υπάρχει και ένα θετικό: η τσόντα αυτή τώρα εξάγεται σε άλλες χώρες, τονώνουμε την οικονομία μας, παράγουμε επιτέλους, ξεφεύγουμε από το απηρχαιωμένο παραγωγικό μοντέλο που μας έφερε στο χείλος της καταστροφής.
Δεν τελειώνουν εδώ τα πρωτόφαντα της προηγούμενης εβδομάδας. Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ, ο Χρήστος Παπουτσής, λίντσαρε (αυτός ο όρος χρησιμοποιήθηκε από τα μέσα μαζικής προπαγάνδας) στο κοινοβούλιο τον υφυπουργό της δικής του κυβέρνησης. Πώς τόλμησε; Αυτό αναρωτήθηκαν όλοι οι επιφανείς δημοσιογράφοι της χώρας μας, όλοι αυτοί οι άμεμπτοι λειτουργοί του δημοσιογραφικού επαγγέλματος. Πώς είναι δυνατόν η κοινοβουλευτική ομάδα του κυβερνώντος κόμματος να μην είναι πια πειθήνιο όργανο του πρωθυπουργού; Διασαλεύονται τα ιερά και όσια του πολιτικού μας συστήματος, αυτού του ίδιου συστήματος που μας έχει φέρει εδώ που μας έχει φέρει και τώρα μας ζητάει να πληρώσουμε. Πώς τόλμησε; Πώς τόλμησε να μη φιμωθεί από μόνος του και τώρα θα πρέπει να τον φιμώσουμε εμείς οι ίδιοι.
Τα επιχειρήματα της προπαγάνδας δεν αντέχουν σε σοβαρή κριτική, γι' αυτό άλλωστε είναι και προπαγάνδα. Ο λαός, λένε, εξέλεξε το ΠΑΣΟΚ συνολικά και όχι μόνο τον Γιώργο Παπανδρέου. Ο λαός, στην πραγματικότητα, εξέλεξε τους 300 βουλευτές του κοινοβουλίου στους οποίους και έδωσε ελεύθερη εντολή. Οι 300 αυτοί βουλευτές έχουν απόλυτη ελευθερία γνώμης και, κυρίως, ψήφου. Αυτά όλα είναι βασικές διατάξεις του Συντάγματος, τις οποίες οι προπαγανδιστές φαίνεται να αγνοούν. Αυτό που είναι προβληματικό είναι όταν οι βουλευτές της συμπολίτευσης είναι απλοί χειροκροτητές της κυβέρνησης, αφήνοντας την κυβέρνηση στην ουσία ανεξέλεγκτη και καθιστώντας την παντοδύναμη. Ευτυχώς που υπάρχουν και βουλευτές όπως ο Παπουτσής που υπενθυμίζουν στην κυβέρνηση ότι ο μόνος λόγος που είναι κυβέρνηση είναι επειδή πήρε ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή, δηλαδή από τους ίδιους.
Έχουμε φτάσει πλέον να πρέπει να ορίσουμε τα αυτονόητα. Δεν είναι πια αυτονόητο ότι ένας βουλευτής μπορεί να ασκεί, έστω σκληρή, κριτική προς μέλη της κυβέρνησης. Δεν είναι αυτονόητο ότι δεν μπορεί μια ατάλαντη πορνοστάρ να μονοπωλεί επί χρόνια το δημόσιο ενδιαφέρον. Δεν είναι αυτονόητο ότι τα μέτρα της 3ης Μάρτη είναι άδικα. Τι είναι άραγε αυτονόητο; Ίσως ότι χρεοκοπήσαμε, αν όχι οικονομικώς, σίγουρα πνευματικώς και πολιτικώς. Ή ότι αυτονοήτως χρεοκοπήσαμε. Το περίεργο θα ήταν να μην είχαμε χρεοκοπήσει!
Είναι πλέον φανερό ότι η Ελλάδα θα ζήσει το πιο σκληρό κύμα αντιλαϊκών μέτρων της πρόσφατης ιστορίας της. Η δημοσιονομική κρίση αποτελεί απλώς πρόσχημα για να περάσουν μεταρρυθμίσεις που σχεδιάζονταν από καιρό αλλά που δεν μπορούσαν να εφαρμοστούν λόγω του φόβου των τεράστιων αντιδράσεων. Τώρα όμως οι μηχανισμοί της προπαγάνδας έχουν λειτουργήσει πολύ καλά και έτσι η κυβέρνηση θα μπορέσει να εκμεταλλευθεί το μούδιασμα του λαού, το φόβο του και τη γενικευμένη του ανασφάλεια για να αναδιανείμει βίαια το εισόδημα εις όφελος των λίγων.
Είναι κάτι παραπάνω από βέβαιο ότι ο λαός δεν πρόκειται να αντιδράσει δυναμικά παρόλο που τα μέτρα προοιωνίζονται ιδιαιτέρως επαχθή. Αυτό οφείλεται στη σαρωτική προπαγάνδα των τελευταίων μηνών που έπεισαν τους Έλληνες ότι το κρίσιμο της κατάστασης απαιτεί θυσίες από όλους και μάλιστα από όλους ανεξαιρέτως είτε αυτοί ωφελήθηκαν από την τρελή οικονομική ανάπτυξη της τελευταίας δεκαπενταετίας είτε όχι. Οι Έλληνες πείστηκαν πως η Ελλάδα θα χρεοκοπήσει αν δεν παρθούν δύσκολες αποφάσεις, από αυτές για τις οποίες συνήθως λέγεται ότι έχουν σημαντικό πολιτικό κόστος.
Η συναίνεση αυτή, που αποσπάστηκε δόλια και ύπουλα, δε θα είναι παρά βραχυπρόθεσμη. Μεσοπρόθεσμα αναμένονται βαθιές αλλαγές στο ελληνικό πολιτικό σύστημα, αλλαγές που ήδη κυοφορούνται και είναι ορατές για όποιον επιλέγει να παρατηρεί προσεκτικά τις εξελίξεις. Νέες, οριζόντιες, διαχωριστικές γραμμές κάνουν την εμφάνισή τους, διαχωριστικές γραμμές που προϋπήρχαν, δεν είχαν καταφέρει όμως ως τώρα να γίνουν κυρίαρχες.
Δύο είναι οι βασικές αναλύσεις που το τελευταίο τρίμηνο έκαναν την εμφάνισή τους. Η πρώτη συντηρητική αντίληψη ήταν αυτή που υπαγορεύει την άμεση και χωρίς όρους υπακοή της Ελλάδας στα κελεύσματα για σκληρά μέτρα. Φορείς τέτοιων απόψεων βρίσκονται σε όλους τους πολιτικούς χώρους, από το ακροδεξιό ΛΑΟΣ μέχρι και το ΣΥΡΙΖΑ. Γι' αυτούς, το πρόβλημα είναι απλώς δημοσιονομικό και η ευθύνη για ό,τι συνέβη ανήκει αποκλειστικά στις ελληνικές κυβερνήσεις αλλά όχι μόνο σε αυτές. Ανήκει και στον ίδιο το λαό, τον οποίο θεωρούν βολεμένο και επιρρεπή σε συντεχνιακές λογικές και οπισθοδρομικές αντιλήψεις. Είναι αυτοί που εχθρεύονται σχεδόν πάντοτε τους κοινωνικούς αγώνες και αποκαλούν συλλήβδην κάθε φιλολαϊκή πολιτική θέση λαϊκίστικη. Γι' αυτό και η άποψη αυτή θεωρεί δίκαιο να τιμωρηθεί ο λαός για αυτό του το παράπτωμα.
Η άλλη άποψη, η οποία πρόσκαιρα φάνηκε να υιοθετείται και από την ίδια την κυβέρνηση, σε μια μετριοπαθή της εκδοχή προφανώς, εντοπίζει τη ρίζα του προβλήματος στις δομικές δυσλειτουργίες τόσο της Ελλάδας όσο και της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά την άποψη αυτή, η λύση δεν πρέπει να είναι άμεσα και σκληρά μέτρα, αλλά βαθιές μεταρρυθμίσεις στον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό όσο και στο σύστημα της ΟΝΕ. Υπήρξαν διάφορες και αντιφατικές εκδοχές αυτής της άποψης, όπως το δεξιάς προέλευσης λαϊκίστικο αντιγερμανικό μένος των τελευταίων ημερών, τα σενάρια συνωμοσίας αλλά και η κριτική στην έλλειψη αλληλεγγύης μεταξύ των μελών της Ευρωζώνης και η συνειδητοποίηση της ανάγκης για βάθεμα της ενοποίησης.
Είναι λογικό να προβλέψει κανείς, ότι μόλις ξεπεραστεί το αρχικό μούδιασμα και μόλις τα μέτρα αυτά γίνουν αισθητά στις τσέπες των πολιτών, οι τελευταίοι θα αναζητήσουν απαντήσεις και κυρίως ερμηνευτικά σχήματα για τα γεγονότα των τελευταίων μηνών. Θα θελήσουν να εξηγήσουν πώς μια νέα κυβέρνηση που κατηγορούσε την προηγούμενη για τις αντιλαϊκές της θέσεις έφτασε να υλοποιήσει πολιτικές πολύ πιο συντηρητικές και αντιλαϊκές. Θα αναρωτηθούν αν οι θυσίες που έκαναν έπιασαν τόπο ή αν υπήρχε και άλλη, ηπιότερη και αποτελεσματικότερη διέξοδος. Θα προβληματιστούν για το αν η συμμετοχή της Ελλάδας στην ΟΝΕ είναι επωφελής γι' αυτούς ή επιζήμια.
Το σίγουρο είναι πως όταν υπάρχουν ερωτήσεις, υπάρχουν και απαντήσεις. Και τότε θα είναι πολλοί αυτοί που θα σπεύσουν να δώσουν απαντήσεις. Και τότε είναι που το σύστημα θα νιώσει κραδασμούς, πιθανόν πολύ ισχυρούς. Τότε θα υπάρξουν πραγματικά πολύ σφοδρές κοινωνικές αντιδράσεις και βαθιές ρήξεις. Ίσως τότε να βιώσουμε μια αναδιάταξη των πολιτικών δυνάμεων του τόπου, βασισμένη στις παραπάνω διαιρέσεις αλλά και σε άλλες που ακόμα δεν έχουν κάνει την εμφάνισή τους. Μια τέτοια ανησυχία εξέφρασε και ο Αλέξης Παπαχελάς στις 28/02 στην Καθημερινή προειδοποιώντας πως είναι πιθανή μια μελλοντική συμπόρευση του «παλαιού» ΠΑΣΟΚ με την Αριστερά. Ούτε είναι τυχαίες οι εξελίξεις στην Νέα Δημοκρατία μετά την άνοδο του Αντώνη Σαμαρά στην προεδρία του κόμματος.
Δεν είναι όμως μόνο το ελληνικό σύστημα που θα κληθεί να δώσει απαντήσεις. Το ίδιο ισχύει και για την Ευρωζώνη. Είναι αναμφίβολο ότι αργά ή γρήγορα οι ηγετικές ελίτ των μεγάλων ευρωπαϊκών κρατών θα συνειδητοποιήσουν ότι το σύστημα όπως λειτουργεί ως σήμερα δημιουργεί ανισορροπίες εις βάρος των περιφερειακών και πιο αδύναμων οικονομιών. Κυρίως όμως θα συνειδητοποιήσουν ότι οι οικονομίες των κρατών - μελών είναι πια τόσο αλληλεξαρτημένες που το πρόβλημα μιας χώρας δεν είναι αποκλειστικά δικό της αλλά όλων.
Είναι όμως και η αρχιτεκτονική του διεθνούς συστήματος προβληματική, κάτι που όλο και περισσότεροι αντιλαμβάνονται. Ο δεξιός πρόεδρος της Γαλλίας Σαρκοζί είπε πως δεν είναι δυνατόν η οικονομική πολιτική μιας χώρας να υπαγορεύεται από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης. Το ίδιο ισχύει και για τη διεθνή αγορά ασφαλίστρων ομολόγων ή για τα swaps, λέξεις και όροι μέχρι σήμερα άγνωστοι, που όμως αποκαλύπτουν πόσο επικίνδυνη είναι η αυτονόμηση της αγοράς από την κοινωνία και την πολιτική. Είναι βέβαιο πως μεσοπρόθεσμα θα επανεξεταστεί η σχέση αγοράς και κοινωνίας.
Επιστρέφοντας στα καθ' ημάς, πρέπει να επενδύσουμε σ' αυτή την ξαφνική έκρηξη παραγωγής πολιτικής, σε αυτή την επαναφορά της διαπάλης των ιδεών στο επίκεντρο του πολιτικού παιχνιδιού. Πρέπει να επενδύσουμε σε αυτόν τον ισχυρό κλονισμό των βεβαιοτήτων και να αλλάξουμε τα πάντα, σε βάθος, χωρίς οίκτο για το παρελθόν. Η κρίση αυτή, τόσο η διεθνής όσο και η πιο πρόσφατη ελληνική, θα αποτελέσουν την ταφόπλακα του κόσμου όπως τον ξέραμε μέχρι σήμερα. Και αυτό δεν είναι κακό. Μπορεί να είναι και καλό.
Πρώτο πρόβλημα: η Ελλάδα είναι ένα υδροκέφαλο κράτος. Ο μισός πληθυσμός της μένει στην Αθήνα. Η διαφορά βιοτικού επιπέδου μεταξύ της πρωτεύουσας και της επαρχίας είναι δραματική. Οι διάφορες κυβερνήσεις προσπάθησαν με διάφορους τρόπους να τροφοδοτήσουν την περιφερειακή ανάπτυξη. Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν αλλοπρόσαλλοι. Μου έρχεται στο νου η ίδρυση πανεπιστημιακών τμημάτων, χωρίς τις απαραίτητες ακαδημαϊκές προϋποθέσεις, σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Στη Σπάρτη, στην Καρδίτσα, στην Ορεστιάδα, στην Άμφισσα, στην Ηγουμενίτσα. Πίσω από αυτή την πολιτική, η ατελεύτητη μπακαλίστικη λογική των Ελλήνων ηγετών. Οι φοιτητές θα πήγαιναν σε αυτές τις πόλεις, θα νοίκιαζαν σπίτια, θα έκαναν ψώνια, θα έπιναν καφέ στις καφετέριες, θα τονωνόταν η τοπική οικονομία. Συγχρόνως θα τρεφόταν και η νεοελληνική μικροαστική ματαιοδοξία των γονιών τους. Με ένα σμπάρο δύο τρυγόνια. Μόνο αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής υπήρξε η υποβάθμιση της ελληνικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, γιατί φυσικά μία πόλη, για να πάρει ώθηση από ένα πανεπιστήμιο, πρέπει να έχει και η ίδια ένα υπόβαθρο. Τέτοιες πόλεις ήταν η Πάτρα, ο Βόλος ή τα Γιάννενα, που όντως επωφελήθηκαν από τα πανεπιστήμιά τους. Για τις υπόλοιπες, ούτε λόγος προφανώς. Μετά, επί νεοκαραμανλισμού, ήρθε μια νέα μόδα: η ίδρυση εφετείων! Εφετεία ιδρύθηκαν στην Καλαμάτα, στη Λαμία, στο Αγρίνιο, ενώ διεκδικήθηκε με πάθος η ίδρυση εφετείου στο Ηράκλειο και στη Μυτιλήνη. Όλα αυτά θυμίζουν τόσο πολύ χούντα, της οποίας το σλόγκαν ήταν: «Κάθε πόλη και στάδιο, κάθε χωριό και γυμναστήριο». Μάλλον εκεί έχουμε μείνει ακόμα.
Τα παραπάνω αποδεικνύουν ότι κανένα από τα δύο μέρη δεν έχει μία συγκροτημένη αντίληψη για το πώς θα αναπτυχθεί η ελληνική ύπαιθρος. Οι τοπικοί φορείς, εθισμένοι και αυτοί στη μιζέρια και το τέλμα τους, στη χρόνια υστέρησή τους, ζητάνε από το κράτος να ιδρύει άχρηστες υπηρεσίες στα μέρη τους. Διεκδικούν δηλαδή για τον εαυτό τους το ρόλο του καφετζή. Κανένα όραμα απολύτως. Η ίδια κρατικοδίαιτη λογική που επικρατεί σε όλους τους τομείς της δημόσιας ζωής. Το κράτος από τη δική του μεριά ενδίδει, διαιωνίζοντας μία αποσπασματική πολιτική, χωρίς κανένα στοιχείο προγραμματισμού. Έτσι αυτή η συναλλαγή συνεχίζεται απρόσκοπτα. Ακριβώς αυτό συμβαίνει και με τους αγρότες. Μόνος στόχος του αγρότη είναι η ετήσια απόσπαση κρατικών ενισχύσεων, που στην ουσία είναι αποζημιώσεις, επειδή μόνος του δεν μπορεί να επιβιώσει. Δε νοιάζεται για την ποιότητα των προϊόντων του, για την καθετοποίηση της παραγωγής, για τη βιολογική γεωργία. Από την άλλη το κράτος δεν έχει κανένα απολύτως σχέδιο για την αναδιάρθρωση της ελληνικής γεωργίας και αφήνει τους αγρότες στη μοίρα τους. Όταν δε πιέζεται πάρα πολύ από τα μπλόκα, τότε τους πετάει ψίχουλα για να ηρεμήσουν για ένα χρόνο, μέχρι να ξαναβγούν στους δρόμους με τα τρακτέρ.
Οι αγρότες δεν μπορούν να επιβιώσουν. Γιατί; Η απάντηση δεν είναι δύσκολη. Ο κλήρος στην Ελλάδα είναι πολυτεμαχισμένος και άρα πολύ μικρός. Αν δεν υπήρχαν οι κρατικές επιδοτήσεις, μοιραία θα είχε επέλθει συγκέντρωση της γης στα χέρια λίγων. Άλλωστε και ο Μαρξ είχε πει, και αυτό επιβεβαιώθηκε σε όλες τις μητροπόλεις του καπιταλισμού, ότι το ποσοστό των αγροτών ως προς τον πληθυσμό σταδιακά μειώνεται. Αν θέλουμε λοιπόν οι αγρότες να επιβιώσουν και να παραμείνουν στην ύπαιθρο, τότε η κρατική παρέμβαση είναι απαραίτητη. Και πρέπει να θέλουμε να μείνουν, γιατί η ελληνική ύπαιθρος δε θα αντέξει ένα δεύτερο κύμα απερήμωσης. Ένα δεύτερο ζήτημα είναι ότι η χώρα μας δεν έχει αυτάρκεια στα αγροτικά προϊόντα. Αυτό είναι αδιανόητο γιατί θα μπορούσε πολύ άνετα να έχει. Αντ’ αυτού εισάγουμε φρούτα από την Αργεντινή. Αυτό βέβαια είναι λογικό μια και τα δικά μας προϊόντα, εξαιτίας των διάφορων μεσαζόντων, είναι πανάκριβα εν αντιθέσει με τα εισαγόμενα που είναι πολύ φτηνότερα.
Αυτό μας οδηγεί στην τρίτη διάσταση του προβλήματος, την υπερεκμετάλλευση των παραγωγών από τους διάφορους μεσάζοντες, δηλαδή τους διανομείς, τους χονδρέμπορους και τις μεγάλες επιχειρήσεις. Πολλές φορές οι τιμές με τις οποίες αγοράζουμε διάφορα προϊόντα στο σούπερ μάρκετ είναι τριπλάσιες από αυτές με τις οποίες οι αγρότες πούλησαν τη σοδειά τους. Η κερδοσκοπία δίνει και παίρνει εις βάρος όλων μας. Τέταρτη διάσταση: παρωχημένες καλλιέργειες και κυρίως περιβαλλοντοκτόνες. Το θέμα του Αχελώου πασίγνωστο, ένα έγκλημα εις βάρος του περιβάλλοντος που γίνεται μόνο και μόνο για να διατηρηθούν οι παλαιολιθικές, υδατοβόρες καλλιέργειες του θεσσαλικού κάμπου. Το κράτος εδώ απέχει από τη στήριξη των αγροτών, δεν τους βοηθάει να αναδιαρθρώσουν τις καλλιέργειές τους ενώ και οι ίδιοι δεν ενδιαφέρονται για κάτι τέτοιο. Πέμπτη διάσταση: οι αγροτικοί συνεταιρισμοί είναι διεφθαρμένοι και παρασιτικοί οργανισμοί. Οι συνεταιρισμοί είναι, ή τουλάχιστον θα έπρεπε να είναι, ένα από τα πιο ισχυρά όπλα επιβίωσης των μικρών παραγωγών, όμως αυτές τις μέρες τα περισσότερα μπλόκα είναι σε ρήξη με την ΠΑΣΕΓΕΣ, το τριτοβάθμιο όργανο των αγροτικών συνεταιρισμών. Και εδώ, όπως και στον εργατικό συνδικαλισμό, ο συνδικαλισμός εκφυλίσθηκε σε συντεχνιακή συναλλαγή.
Συμπέρασμα: η ύπαιθρος και ο Έλληνας αγρότης πρέπει να στηριχθούν. Αυτό δεν μπορεί να γίνει χωρίς την αρωγή του κράτους. Όμως, χρειάζεται επιτέλους ένα νέο σχέδιο, ένα νέο πρωτοπόρο συνεταιριστικό κίνημα, και βεβαίως πολιτική βούληση, ούτως ώστε να εκσυγχρονιστεί η ελληνική γεωργία, να υπάρχει σεβασμός στο περιβάλλον, να αποκτήσει ξανά η Ελλάδα διατροφική επάρκεια, να επιστρέψει ο κόσμος στην περιφέρεια, και εμείς, οι κάτοικοι των αστικών κέντρων, να αγοράζουμε φτηνά και ποιοτικά ελληνικά προϊόντα. Κρίσιμο ζήτημα είναι η αναδιάρθρωση να μη γίνει αιτία για ξεκλήρισμα της αγροτιάς. Κράτος και αγρότες από συνένοχοι πρέπει να γίνουν συνέταιροι. Ο ένας χρειάζεται τον άλλον. Τα βραχυπρόθεσμα αιτήματα των αγροτών πρέπει να ικανοποιηθούν, μια και υφίστανται μια πολύ σημαντική μείωση του εισοδήματός τους. Η κατασυκοφάντησή τους από την κυβέρνηση και τον συντηρητικό Τύπο δε βοηθάει σε κάτι, πέρα από την περαιτέρω παγίωση της έλλειψης αλληλεγγύης μεταξύ των διαφόρων τμημάτων της ελληνικής κοινωνίας. Πρέπει όμως αυτά τα «μερεμέτια», για να χρησιμοποιήσω την έκφραση του πρωθυπουργού, να συνοδευτούν από μεγάλες τομές στην ελληνική γεωργία. Διαφορετικά, του χρόνου θα συζητάμε ξανά τα ίδια και το αδιέξοδο θα παραμένει.
Το να πληρώνουν οι πλούσιοι περισσότερα και οι φτωχοί λιγότερα ή και τίποτα είναι η πεμπτουσία της αριστερής φορολογικής πολιτικής. Μία τέτοια πολιτική έχει χρόνια, αν όχι δεκαετίες, να εφαρμοστεί στην Ελλάδα. Αποτελεί ευχάριστη είδηση λοιπόν το νέο νομοσχέδιο της κυβέρνησης για τη φορολογία γονικών παροχών, κληρονομιών και δωρεών.
Η φορολόγηση κληρονομιών και γονικών παροχών αποτελεί από μόνη της ένα σημείο έντονης τριβής μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς. Για τους φιλελεύθερους το να μπορείς να αφήνεις την περιουσία σου όπου εσύ κρίνεις σκόπιμο είναι απαραίτητο συμπλήρωμα του κομβικού για τον καπιταλισμό δικαιώματος στην ιδιοκτησία. Απεναντίας, για την Αριστερά και το μαρξισμό η κληρονομιά διαιωνίζει τις κοινωνικές ανισότητες και καταστρατηγεί στην πράξη την περίφημη ισότητα ευκαιριών. Τι ισότητα ευκαιριών υπάρχει όταν ο γόνος μιας πλούσιας οικογένειας κληρονομεί μυθικά ποσά ενώ ο γόνος μιας φτωχής οικογένειας δεν κληρονομεί τίποτα; Γι’ αυτό και η Δεξιά είναι εναντίον της φορολόγησης των κληρονομιών ενώ η Αριστερά υπέρ. Στο παρελθόν μάλιστα αριστερές κυβερνήσεις είχαν επιβάλει τεράστιους φόρους στις κληρονομιές που έφταναν και το 90%.
Αυτή η πρωταρχική αντίθεση στις μέρες μας έχει ατονήσει. Είναι πλέον δεδομένο στις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες ότι θα υπάρχει ένας φόρος στις κληρονομιές και τις γονικές παροχές αλλά θα είναι λελογισμένος. Το πρόβλημα με την Ελλάδα ήταν μέχρι πρότινος ότι παραήταν λελογισμένος. Για την ακρίβεια ο φορολογικός συντελεστής ήταν μόλις 1% επί της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου είτε αυτό το ακίνητο βρισκόταν στη Γλυφάδα είτε αυτό βρισκόταν στην Ηλιούπολη είτε στο Περιστέρι είτε στο Δεσποτικό Ιωαννίνων. Υπήρχε και ένα εξευτελιστικά χαμηλό αφορολόγητο: μόλις 95.000 ευρώ.
Η κυβέρνηση κατ’ αρχάς αυξάνει το αφορολόγητο στις 150.000 ευρώ, το οποίο σημαίνει ότι πολλοί ιδιοκτήτες δε θα πληρώνουν καθόλου φόρο πλέον. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι αυξάνεται ο φόρος που θα πληρώνουν οι ιδιοκτήτες μεγάλης αξίας ακινήτων. Για τα ακίνητα αξίας άνω των 800.000 ευρώ, ο συντελεστής πάει πλέον στο 10%. Βάσει των πινάκων που δημοσιεύουν σήμερα οι κυριακάτικες εφημερίδες, κάποιος με σπίτι στη Φιλοθέη, που μέχρι σήμερα πλήρωνε 4.300 ευρώ, ο φόρος, αν συνυπολογιστεί και η αύξηση των αντικειμενικών αξιών που αναμένεται για το Μάρτιο, θα φτάσει τα 24.750 ευρώ, δηλαδή ένα σχεδόν εξαπλάσιο ποσό. Η αύξηση των αντικειμενικών αξιών μπορεί βέβαια να περιορίσει τα οφέλη των ιδιοκτητών χαμηλής και μεσαίας αξίας ακινήτων, αν και για κάποιους ο φόρος θα είναι πλέον μηδενικός έτσι κι αλλιώς.
Η πολιτική αυτή ας ελπίσουμε πως αποτελεί ένδειξη και για τη κατεύθυνση της φορολογικής μεταρρύθμισης. Μαζί με την πάταξη της φοροδιαφυγής, αποτελούν πολιτικές απαραίτητες για την επίλυση του δημοσιονομικού προβλήματος της χώρας, την οποία δεν πρέπει να πληρώσουν πάλι τα συνήθη υποζύγια αλλά οι κατέχοντες. Επιτέλους, σε αυτή τη χώρα πρέπει να γίνει μια πιο δίκαιη κατανομή των βαρών και να κληθεί η ολιγαρχία του πλούτου να συνεισφέρει και αυτή αυτό που όντως της αναλογεί. Ένα πρώτο βήμα γίνεται με αυτό το νομοσχέδιο.
Του Δώρου Γεωργίου 
.jpg)
